gayz

gayret

Arapça ġyr kökünden gelen ġayra(t) غيرة z "kıskanma, kıskançlık, hırs ve hamiyet" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġāra غَارَ z "kıskandı, hırs yaptı" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

gayri

Arapça ġyr kökünden gelen ġayr غير z "başka, diğer" sözcüğünden alıntıdır.

gayser

İngilizce geyser "yer altından fışkıran su" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İzlanda dilinde geisir "fışkıran, dökülen" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Norsça (Vikingce) geisan "akıtmak, (sıvı) dökmek, fışkırmak" fiilinden türetilmiştir. Bu fiil Germence yazılı örneği bulunmayan *gausjan biçiminden evrilmiştir. Germence biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ǵʰew- "(sıvı) dökmek, akıtmak" kökünden türetilmiştir.

gayur

Arapça ġyr kökünden gelen ġayūr غيور z "çok kıskanan, çok gayretli" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġāra غَارَ z "kıskandı, gayret etti" fiilinin faˁūl vezninde ismi mübalağasıdır.

gayya

Arapça ġwy kökünden gelen ġayya(t) غيّة z "baştan çıkma, kötü yola düşme, cehennemde bulunan bir kuyunun adı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġāwa غاو z "baştan çıktı, kötü yola düştü" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

gayz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Hoca Sa'deddin Ef., Tacü't-Tevârih, 1574]
şehriyār-i nāmdār ġayẓıni ıżmār ittı [namlı padişah öfkesini gizledi]

Köken

Arapça ġyẓ kökünden gelen ġayẓ غيظ z "şiddetli öfke" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġāẓa غاظ z "öfkeye kapıldı" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.


09.12.2014
gaz1

Fransızca gaz "maddenin uçucu hali" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Holandaca aynı anlama gelen gaz sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: J. B. van Helmont (1577-1644) Holl. kimyacı.) Bu sözcük Eski Yunanca χáos χάος z "şekilsiz varlık" sözcüğünden alıntıdır.

gaz2

Fransızca gazéine veya gazole "rafine edilmiş bir petrol ürünü, benzin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca gaze "uçucu madde, cismin uçucu hali" sözcüğünden türetilmiştir.

gaz3

Fransızca gaze "çok gevşek dokunmuş pamuklu bez" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Arapça ḳazz قزّ z "kaba ipekli kumaş" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen kac veya kaj sözcüğünden alıntıdır.

gaza

Arapça ġzw kökünden gelen ġazā(t) veya ġazwa(t) غزاة/غزوة z "1. akın etme, yağma, talan, 2. İslam dini uğruna yapılan savaş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġazā غَزَا z "1. murat etti, gayret etti, 2. akın etti" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

gazal

Arapça ġzl kökünden gelen ġazāl غزال z "ceylan, antilop" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen ˁuzīlā sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen χuzālu veya uzālu sözcüğü ile eş kökenlidir. )