glayöl

gladio

İtalyanca gladio "1. kılıç, 2. İtalyan ordusunda 1950'lerde kurulan bir gizli teşkilat" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince gladius "kısa ve enli kılıç" sözcüğünden evrilmiştir.

gladyatör

Fransızca gladiateur "Eski Roma'da gösteri için savaşan kişi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince gladiator "kılıççı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince gladius "Galyalılara özgü kısa ve enli kılıç" sözcüğünden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Kelt dillerinde bir sözcükten alıntıdır. Bu bir sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kl̥dʰ-i̯é- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kelh₂- (*kel-) "kesmek, bıçak vurmak" kökünden türetilmiştir.

gland

İngilizce gland "salgı bezi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince glandula "palamutçuk, vücutta ele gelen boyutta ur veya salgı bezi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince glans, gland- "meşe palamudu" sözcüğünün küçültme halidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *gʷl̥h₂-nd(ʰ)-is (*gʷlā-nd(ʰ)-is) biçiminden evrilmiştir.

glans

Latince glans "meşe palamudu, penis başı" sözcüğünden alıntıdır.

glase

Fransızca glacé "1. buzlu, donuk, 2. cam gibi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca glacer "dondurmak, camlaştırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen glaciare fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Latince glaciēs "buz" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *gl̥-k- biçiminden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. (Kaynak: Watkins, American Heritage Dict. of Indoeuropean Roots sf. 26.) Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *gel-¹ "donmak" kökünden türetilmiştir.

glayöl
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Refik Halit Karay, 1947]
Hani senin bana İzmir'de yolladığın ilk hediyen yok mu, pembe glayöl buketi... glayör [ Milliyet - gazete, 1961]
De Gaulle abideye kırmızı, sarı ve portakal renkli glayörlerden yapılmış bir çelenk koydu.

Köken

Fransızca glaïeul "kılıç çiçeği" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen gladiolus sözcüğünden evrilmiştir. (İlk kullanımı: Plinius, Romalı doğabilimci (24-79).) Bu sözcük Latince gladius "kılıç" sözcüğünün küçültme halidir.

Daha fazla bilgi için gladyatör maddesine bakınız.

Ek açıklama

Glayör yazımı yanlıştır.


14.11.2019
glazür

Fransızca glaçure "camla kaplama, emaye, şeffaf ve sert cila" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca glacer "buzlamak, camlaştırmak" fiilinden +(t)ura ekiyle türetilmiştir.

glikojen

Fransızca glycogène "karaciğerde glikoz deposu işlevini gören bir kimyasal madde" sözcüğünden alıntıdır.

glikoz

Fransızca glucose "bir tür şeker" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca glykýs γλυκύς z "tatlı" sözcüğünden +ose ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dl̥kú- "tatlı" biçiminden evrilmiştir.

gliserin

Fransızca glycérine "kokusu şekere benzeyen bir kimyasal madde" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Michel-Eugene Chévreul, Fr. kimyacı (1786-1889).) Fransızca sözcük Eski Yunanca glykerós γλυκερός z "tatlı, şekersi" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca glykýs γλυκύς z "tatlı" sözcüğünden türetilmiştir.

glob

Fransızca globe "küre" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen globus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *glebʰ- biçiminden evrilmiştir.