hakan

hain

Ar χāˀin خائن z [#χwn fāˁil fa.] hıyanet eden Ar χāna خان zhainlik etti

haiz

Ar ḥāˀiz حائِز z [#ḥwz fāˁil fa.] sahip olan, elde tutan Ar ḥāza حَازَ zelde etti, sahip oldu

hak1

Ar ḥaḳḳ حَقّ z [#ḥḳḳ faˁl msd.] «yasaya, hakikate veya erdeme uygun olma», 1. doğruluk, hakikat, yasallık, 2. Allah'ın sıfatlarından biri (≈ İbr ḥuḳḳā חֻקָּה z«(taşa veya metale) oyulmuş şey», yasa, ferman, kural İbr/Aram ḥaḳaḳ חקק z [#ḥḳḳ] oymak, (taşa ve metale) hakketmek )

hak2

Ar ḥakk حكّ z [#ḥkk faˁl msd.] oyma, kazıma, kalemkâri Ar ḥakka حَكَّ z(metal veya ağacı) oydu, kazıdı (≈ Akad ekēku kazımak, kaşımak )

hak3

Fa χāk خاك ztoprak << OFa χāk a.a.

hakan

ETü: [ Orhun Yazıtları, 735]
bilge kagan (...) tabgaç kagan [Çin hükümdarı] (...) Tüpüt kagan [Tibet hükümdarı] ETü: [ Uyğur Kağan Yazıtı, 759]
Ozmış tégin χān bolmış [Ozmış Tigin hükümdar olmuş] ETü: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, <1000]
ḳānı erdinilig balıḳḳa orduḳa teggey siz [ejderha hakanının mücevherli kentine ve sarayına ulaşacaksınız] ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
[[Türklerin en üst hükümdarına (al-maliku'l aˁzām) χān unvanı verilir (...) χāḳān ve χān, her iki biçim kullanılır.]]

<< ETü χaḳan/χaġan/χān Türk hükümdarlarının unvanı

Not: İlk kez 4. yy'a ait Çin kaynaklarında Hsien-pi devletinin hükümdarlarının unvanı olarak kaydedilmiştir (Claus sf. 611); daha sonra Avar ve Türk hükümdarlarının unvanıdır. BaileyH sf. 34-35 İrani kökenli bir alıntı olma ihtimalini savunur.

Benzer sözcükler: Hakanî, hakanlık

Bu maddeye gönderenler: han2 (hanım), kağan


26.03.2015
hakaret

Ar ḥaḳāra(t) حقارة z [#ḥḳr faˁāla(t) msd.] hakir görme, aşağılama Ar ḥaḳara حَقَرَ zaşağıladı

hakaretamiz

§ Ar ḥaḳāra(t) حقارة z Fa āmēz آميز zkarışan, karıştıran (Fa/OFa āmēχtan, āmēz- آميختن, آميز zkarışmak, karıştırmak ) § Fa/OFa ā- آ zyönelme, katılma, eklenme bildiren önek HAvr *mei̯ḱ-, *mei̯ǵ- karışmak, karıştırmak

hakem

Ar ḥakam حكم z [#ḥkm faˁal ] yargıç Ar ḥakama حَكَمَ zhükmetti, yargıladı

hakeza

Ar ḥā kaḏā حٰكذا zişte bunun gibi, böyle

haki

Fa χākī خاكى ztoprağa ait, toprak gibi Fa χāk خاك ztoprak