harikzede

harf

Arapça ḥrf kökünden gelen ḥarf حرف z "1. mızrak veya kılıcın keskin ağzı, 2. yazı birimi, harf" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥarafa حرف z "1. bozdu, çizdi, tahrip veya tahrif etti, 2. bir meslek veya sanat icra etti" fiili ile eş kökenlidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥrp kökünden gelen ḥāraph חָרַף z "sivri bir uçla çizme, kazıma, sivriltme" sözcüğü ile eş kökenlidir.

hariciye

Arapça (umūr) al-χāricīya(t) "dış işleri" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça χrc kökünden gelen χāric خارج z "dış" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmiştir.

hariç

Arapça χrc kökünden gelen χāric خارج z "dış, dışarı, dışarı çıkan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaraca خرج z "çıktı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

harika

Arapça χrḳ kökünden gelen χāriḳ خارق z "yırtan" sözcüğünden türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça χaraḳa خرق z "yırttı, yardı, delip dışarı çıktı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

harikulade

Arapça χrḳ kökünden gelen χāriḳ خارق z "yırtan, bozan" ve Arapça ˁāda(t) عادة z "alışkanlık, adet" sözcüklerinin bileşiğidir.

harikzede
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Osmanlıca: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
harīk-zede: Muhterik [yangına uğramış].

Köken

Arapça ḥrḳ kökünden gelen ḥarīḳ حريق z "yangın" ve Farsça zade زده z "vurmuş" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için mahrukat, +zede maddelerine bakınız.


14.11.2019
harim

Arapça ḥrm kökünden gelen ḥarīm حريم z "yasak alan, korunmuş yer" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥarama حَرَمَ z "yasakladı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

harir

Arapça ḥrr kökünden gelen ḥarīr حرير z "1. yanan, yanar, 2. ipek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥarra حرّ z "kızdı, yandı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

haris

Arapça ḥrṣ kökünden gelen ḥarīṣ حريص z "arzu eden, hırslı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaraṣa حَرَصَ z "arzuladı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

harita

Yeni Yunanca χártis χάρτης z "kâğıt, rulo halinde evrak, pafta" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen carta veya charta sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Yunanca χártēs χάρτης z "papirüs, papirüs rulosu" sözcüğünden alıntıdır.

harman

Farsça χirman خِرمَن z "biçilmiş ekini yığma ve bu işin yapıldığı yer, harman yeri" sözcüğünden alıntıdır.