hatun

hatip

Arapça χṭb kökünden gelen χaṭīb خطيب z "hutbe söyleyen, topluluğa hitap eden" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaṭaba خطب z "hitap etti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

hatmi

Arapça χṭm kökünden gelen χiṭmī خِطمى z "hatmi bitkisi, hibiscus, althaea officinalis" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaṭm خَطم z "burun, özellikle hayvan burnu" sözcüğünden +ī ekiyle türetilmiştir.

hatta

Arapça ḥattā حتّا z "ta ki, şöyle ki" sözcüğünden alıntıdır.

hattat

Arapça χṭṭ kökünden gelen χaṭṭāṭ خطّاط z "hat çeken, çizimci, yazı yazan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaṭṭa خَطَّ z "çizdi" fiilinin faˁˁāl vezninde meslek adııdır.

hattrick

İngilizce hat trick "bir kriket terimi, sporda bir başarıyı üç kez tekrarlamak" deyiminden alıntıdır. İngilizce deyim İngilizce hat "şapka" (NOT: Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *hattuz "külah, ibik" biçiminden evrilmiştir. ) ve İngilizce trick "hile, numara, beceri" sözcüklerinin bileşiğidir.

hatun
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: "kraliçe" [ Orhun Yazıtları, 735]
kañım ilteriş ḳaganıg ögim ilbilge ḳatunıg Kıpçakça: "... nikâhlı eş" [ Codex Cumanicus, 1303]
regina - kan katoni, soltan katoni [kağan hatunu, sultan hatunu] (...) menim halal hatunim dir

Köken

Eski Türkçe χatun veya ḳatun "kraliçe" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Hotan Saka dilinde aynı anlama gelen χattuna veya Soğdca aynı anlama gelen χwatēn sözcüğünden alıntıdır. Soğdca sözcük Soğdca χwatāw "kral, hükümdar" sözcüğü ile eş kökenlidir. Soğdca sözcük Soğdca χwa "kendi" ve Soğdca tāw "güç, güçlü" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için hüda maddesine bakınız.

Ek açıklama

Kadın sözcüğünün varyant biçimidir. Her iki sözcük esasen "kraliçe" anlamına gelir. • Soğdca χwatāw, MÖ 3. yy'da Baktria krallarının ünvanı olan Eski Yunanca autokrátōr sözcüğünün tam çevirisidir; +ni Sogdca dişil ekidir. Hun kraliçelerinin unvanı olan χatīka aynı İrani sözcüğün, +ika dişil ekiyle yapılmış bir varyantını temsil eder ( ▪ H. W. Bailey, Etymology of Xiongnu Names sf. 35).

Benzer sözcükler

hatun kişi, havatin

Bu maddeye gönderenler

kadın


10.12.2015
hatve

Arapça χṭw kökünden gelen χaṭwa(t) خطوة z "adım" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaṭā "yürüdü, adım attı" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir.

hav1

Farsça χāv "kabuk, sütün üzerinde oluşan kaymak, kumaş havı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Türkiye Türkçesi kab "kılıf, kabuk" sözcüğü ile eş kökenlidir.

hav2

"köpek sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

hava

Farsça hawā هوا z "hava, yel, esinti, melodi" sözcüğünden alıntıdır.

havadis

Arapça ḥds̠ kökünden gelen ḥawādiṯ حَوَادِث z "olaylar, hadiseler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥadīṯa(t) حديثة z sözcüğünün fawāˁil vezninde çoğuludur.