hayat1

hay

"ilgi, kaygı, dilek, üzüntü ünlemi" ünlemdir.

haya1

Arapça ḥyw kökünden gelen ḥayāˀ حياء z "utanma, utangaçlık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥayā "utandı" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

haya2

Farsça χāye خايه z "1. yumurta, 2. er yumurtası, testis" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça χāyag "yumurta" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen aya- sözcüğü ile eş kökenlidir.

hayal

Arapça χyl kökünden gelen χayāl خَيَال z "imgelem, zihinsel görüntü" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χāla خَالَ z "hayal etti" fiilinin faˁāl vezninde masdarıdır.

hayalet

Arapça χyl kökünden gelen χayālāt خيالات z "hayal mahsulleri, hayali varlıklar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χayāl خيال z sözcüğünün çoğuludur.

hayat1
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

hayat [ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
Öldi maˁdinde yine buldı hayât / Ol hayâtdan bitdi bu cümle nebât hayat kadını "fahişe" [ Cumhuriyet - gazete, 1977]
4 kumarhane kapatılmış, birçok hayat kadını yakalanarak gözaltına alınmıştır.

Köken

Arapça ḥyw kökünden gelen ḥayāˀa(t) حياة z "1. canlı olma, yaşama, 2. yaşam" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥayya حَيَّ z "canlı idi, yaşar idi" fiilinin faˁāla(t) vezninde masdarıdır. (NOT: Bu sözcük İbranice ḥy kökünden gelen ḥay veya ḥayah "canlı (sıfat), canlı varlık, hayvan (ad)" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

Ek açıklama

1930-1955 döneminde 'hayat kadını' deyimi "kariyer sahibi kadın, ev kadını zıddı" anlamında kullanılmıştır.

Benzer sözcükler

abıhayat, hayat arkadaşı, hayat kadını, hayatta, kaydıhayat

Bu maddeye gönderenler

havva, hayati, hayvan, hayy, ihya


20.02.2020
hayat2

Arapça ḥwṭ kökünden gelen ḥayāṭ حَيَاط z "1. duvarlar, çitler, 2. çitle çevrili avlu, dış duvar içinde fakat ev kapısı dışında olan alan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥāˀit حَائِت z "çevre duvarı, çit" sözcüğünün faˁāl vezninde çoğuludur. Bu sözcük Arapça ḥāṭa حَاطَ z "çitle çevirdi, kuşattı" fiilinin tekilidir.

hayati

Arapça ḥayāˀa(t) "hayat" sözcüğünden +ī ekiyle türetilmiştir.

haybe

Arapça χyb kökünden gelen χayba(t) خيبة z "düş kırıklığı, kaybediş, fiyasko" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χāba "düş kırıklığına uğramak, boşa çıkmak" fiilinin faˁla(t) vezninde türevidir.

haydari

ḥaydar "Erdebil şeyhi, Cüneyd'in oğlu ve Şah İsmail'in babası (ö. 1488)" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Arapça ḥdr kökünden gelen ḥaydar حيدر z "arslan" sözcüğünden türetilmiştir.

haydi

Türkiye Türkçesi hay de! deyiminden evrilmiştir. Türkçe deyim ha veya hay "teşvik ünlemi" ünleminden türetilmiştir.