idadi

içtima

Arapça cmˁ kökünden gelen ictimāˁ إجتماع z "toplanma, toplantı, topluluk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça camaˁa جَمَعَ z "topladı" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

içtimaiyat

Arapça ictimāˁī إجتماعى z "topluluğa ait" sözcüğünden +āt ekiyle türetilmiştir.

içtinap

Arapça cnb kökünden gelen ictināb إجتناب z "yabancılama, kaçınma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça canaba جَنَبَ z "yüzünü döndürdü, yabansadı" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

id1

Yeni Latince id "psikanalizde bilinçaltı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1927 Joan Riviere, İng. çevirmen.) Latince sözcük Latince id "o şey (nötr üçüncü tekil şahıs zamiri)" sözcüğünden alıntıdır.

id2

Arapça ˁyd kökünden gelen ˁīd عيد z "yıl dönümü, bayram, özellikle Kurban Bayramı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁyd kökünden gelen ˁīd עיד z "yıl dönümü, kâfirlere özgü festival" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice ˁīddan, ˁīddon עִידָּן z "dönem, döngü, vade, kadınların ay hali" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice ˁawd "dönme, geri gelme, avdet" sözcüğünden türetilmiştir.

idadi
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Osmanlıca: "hazırlık okulu, lise" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
iˁdādī: rüşdiyenin üstü

Köken

Arapça ˁdd kökünden gelen iˁdād إعداد z "hazırlama" sözcüğünden ekiyle türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça ˁadda عدّ z "saydı" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için add maddesine bakınız.

Ek açıklama

Osmanlı devletinde lise eşdeğeri olan idadiler, 1869'dan itibaren "üniversiteye hazırlık okulu" mantığıyla kuruldular.

Benzer sözcükler

idadiye


06.04.2019
idam

Arapça ˁdm kökünden gelen iˁdām إعدام z "yok etme, yokluk, yoksulluk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁadima عدم z "yok idi, yok oldu" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

idame

Arapça dwm kökünden gelen idāma(t) إدامة z "devam ettirme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāma دام z "devam etti" fiilinin ifˁāla(t) vezninde (IV) masdarıdır.

idare

Arapça dwr kökünden gelen idāra(t) إدارة z "döndürme, çevirme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāra دار z "döndü" fiilinin ifˁāla(t) vezninde (IV) masdarıdır.

iddet

Arapça ˁdd kökünden gelen ˁidda(t) عِدَّة z "süre, periyod, İslam hukukunda boşanmadan sonra kadının tekrar evlenmesi için geçmesi gereken süre" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁwd kökünden gelen ˁiddān, ˁīddon עִידָּן z "periyod, kadınlarda ay hali" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice ˁawd "dönme, geri gelme, avdet" sözcüğünden türetilmiştir.

iddia

Arapça dˁw kökünden gelen iddiˁāˀ إدّعاء z "bir dava ileri sürme, kendini öne sürme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daˁā دعا z "çağırdı, dava etti" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.