idealizm

iddet

Arapça ˁdd kökünden gelen ˁidda(t) عِدَّة z "süre, periyod, İslam hukukunda boşanmadan sonra kadının tekrar evlenmesi için geçmesi gereken süre" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁwd kökünden gelen ˁiddān, ˁīddon עִידָּן z "periyod, kadınlarda ay hali" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice ˁawd "dönme, geri gelme, avdet" sözcüğünden türetilmiştir.

iddia

Arapça dˁw kökünden gelen iddiˁāˀ إدّعاء z "bir dava ileri sürme, kendini öne sürme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daˁā دعا z "çağırdı, dava etti" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

iddianame
ide

Fransızca idée "fikir, kavram, düşünce" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen idea sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca eidéa veya idéa ειδέα/ιδέα z "göz önüne getirme, kavram, biçim" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca yazılı örneği bulunmayan eidō, id- (*weidō) ειδω, ιδ- (*wειδω) z "görmek" fiilinden +ia ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *wei̯d- biçiminden evrilmiştir.

ideal

Fransızca idéal "1. düşünsel, düşüncede varolan 2. bir şeyin zihinsel modeline uygun, mükemmel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince idealis "düşünsel" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ve Latince idea "düşünce" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir.

idealizm
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Mithat, Paris'te Bir Türk (roman), 1877]
Avrupalılar ise idealizm (hayalî) mezhebi içinde dolaşıp ne ucunu bulabilmekteyiz ne ortasını

Köken

Fransızca idéalisme "1. felsefede ideanın gerçekliğini öngören düşünce akımı, 2. bir ideale bağlılık, ülkücülük" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca idéal sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için ideal maddesine bakınız.

Ek açıklama

Fransızca sözcüğü birinci anlamda 18. yy'da Diderot, ikinci anlamda 19. yy'da Renan popülerleştirmiştir.

Benzer sözcükler

idealist


22.08.2011
idefiks

Fransızca idée fixe "sabit fikir, saplantı" deyiminden alıntıdır.

identifikasyon

Fransızca ve İngilizce identification "1. özdeşleşme, özdeşleştirme, 2. kimlik belirleme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca ve İngilizce identifier veya identify sözcüğünden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca ve İngilizce identité veya identity "1. özdeşlik, 2. kimlik" sözcüğünden türetilmiştir. Fransızca sözcük Geç Latince identitas "özdeşlik" sözcüğünden alıntıdır. Geç Latince sözcük Latince idem "aynı, özdeş" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince id "o" sözcüğünden türetilmiştir.

ideogram

Fransızca idéogramme veya İngilizce ideogram "simge-yazı, sembol olarak kullanılan basit şekil" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca eîdos εῖδος z "şekil, görüntü" ve Eski Yunanca grámma γράμμα z "yazı" sözcüklerinin bileşiğidir.

ideoloji

Fransızca idéologie "1. fikir akımlarının bilimsel tahlili, 2. siyasi inançlar sistemi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1796 Destutt de Tracy, Fr. düşünür.)

idgam

Arapça dġm kökünden gelen idġām "Arapça kıraatta bir ünsüzün bitişik ünsüze benzeştirilmesi, asimilasyon" sözcüğünden alıntıdır.