ikmal

ikilem

Türkiye Türkçesi ikile- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi iki sözcüğünden Yeni Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

ikindi

Eski Türkçe ikinti "ikinci" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe iki veya éki veya ékki "iki" sözcüğünden türetilmiştir.

ikircik

Eski Türkçe ikirçgü "ikilik, tereddüt" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ikiz sözcüğünden Eski Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

ikiz

Eski Türkçe ékkiz "ikiz" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ékki "iki" sözcüğünden Eski Türkçe +Iz ekiyle türetilmiştir.

iklim

Arapça ḳlm kökünden gelen iḳlīm إقليم z "yeryüzünün bölündüğü yedi kuşağın her biri, diyar, ülke" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca klíma κλίμα z "1. eğim, 2. güneş ışınlarının eğimi, iklim kuşağı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Ptolemaios, Yun. coğrafyacı (MS 90-168).) Bu sözcük Eski Yunanca klínō κλίνω z "eğimli olmak, yatmak" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱli-n-i̯é- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ḱlei̯- kökünden türetilmiştir.

ikmal
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Hoca Sa'deddin Ef., Tacü't-Tevârih, 1574]
sedd-i süğūr ve ıslāh-ı ˁumūr-i cumhūr levāzimini ikmālden soŋra [sınırların tahkimi ve halkın işlerinin ıslahı için gerekenleri tamamladıktan sonra]

Köken

Arapça kml kökünden gelen ikmāl إكمال z "bütünleme, tamamlama, kemale erdirme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kamala كمل z "bütün idi, erdi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için kemal maddesine bakınız.


26.08.2014
ikna

Arapça ḳnˁ kökünden gelen iḳnāˁ إقناع z "kani etme, doyurma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳanaˁa قناعة z "doydu" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ikon

Fransızca icone "simge, temsil" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Fransızca sözcük Yeni Yunanca ikóna εικόνα z "a.a., özellikle Orttodoks kilisesine özgü kutsal tasvir" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Eski Yunanca eikōn εικών z "resim, suret, tasvir" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wéi̯k-ō- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wei̯k-¹ "benzemek, benzer olmak" kökünden türetilmiştir.

ikonoklast

Fransızca iconoclaste veya İngilizce iconoclast "1. Bizans'ta kilise tasvirlerini yasaklayan akıma mensup, 2. put kırıcı, yerleşik adetlere karşı gelen" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Orta Yunanca eíkonoklástēs εἰκονοκλάστης z "ikon kırıcı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca eikōn εικών z "tasvir, ikon" ve Eski Yunanca klastēs κλαστής z "kıran" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Yunanca sözcük Eski Yunanca kláō κλάω z "kırmak" fiilinden +t° ekiyle türetilmiştir.)

ikrah

Arapça krh kökünden gelen ikrāh إكراه z "zorla ve rızası hilafına iş yaptırma, iğrenme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kariha كَرِهَ z "iğrendi, nefret etti" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ikram

Arapça krm kökünden gelen ikrām إكرام z "yüceltme, ağırlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça karuma كَرُمَ z "yüceldi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.