ikon

ikircik

Eski Türkçe ikirçgü "ikilik, tereddüt" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ikiz sözcüğünden Eski Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

ikiz

Eski Türkçe ékkiz "ikiz" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ékki "iki" sözcüğünden Eski Türkçe +Iz ekiyle türetilmiştir.

iklim

Arapça ḳlm kökünden gelen iḳlīm إقليم z "yeryüzünün bölündüğü yedi kuşağın her biri, diyar, ülke" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca klíma κλίμα z "1. eğim, 2. güneş ışınlarının eğimi, iklim kuşağı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Ptolemaios, Yun. coğrafyacı (MS 90-168).) Bu sözcük Eski Yunanca klínō κλίνω z "eğimli olmak, yatmak" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱli-n-i̯é- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ḱlei̯- kökünden türetilmiştir.

ikmal

Arapça kml kökünden gelen ikmāl إكمال z "bütünleme, tamamlama, kemale erdirme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kamala كمل z "bütün idi, erdi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ikna

Arapça ḳnˁ kökünden gelen iḳnāˁ إقناع z "kani etme, doyurma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳanaˁa قناعة z "doydu" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ikon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"özellikle Rum kilisesine özgü kutsal tasvir" [ Cumhuriyet - gazete, 1932]
kiliselere ait muhtelif ikon ve kürsüler ikona [ Cumhuriyet - gazete, 1936]
çok eski ikonalar, portatif gramofon plaklarile ikonografi [ Cumhuriyet - gazete, 1937]
Onlar kiliselerinde ikonografi sahasına mühim bir yer ayırmışlardı ikonik [ Milliyet - gazete, 1991]
İkonik bir konuma yükseltildiği için modernlik sınanması, eleştirilmesi olanaksızlaştırılmış bir kavram olarak algılanıyor

Köken

Fransızca icone "simge, temsil" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Fransızca sözcük Yeni Yunanca ikóna εικόνα z "a.a., özellikle Orttodoks kilisesine özgü kutsal tasvir" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Eski Yunanca eikōn εικών z "resim, suret, tasvir" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wéi̯k-ō- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wei̯k-¹ "benzemek, benzer olmak" kökünden türetilmiştir.

Benzer sözcükler

ikona, ikoncan, ikonik, ikonografi, ikonografik, ikonoloji, ikonolojik, ikonostasis

Bu maddeye gönderenler

ikonoklast


13.04.2019
ikonoklast

Fransızca iconoclaste veya İngilizce iconoclast "1. Bizans'ta kilise tasvirlerini yasaklayan akıma mensup, 2. put kırıcı, yerleşik adetlere karşı gelen" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Orta Yunanca eíkonoklástēs εἰκονοκλάστης z "ikon kırıcı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca eikōn εικών z "tasvir, ikon" ve Eski Yunanca klastēs κλαστής z "kıran" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Yunanca sözcük Eski Yunanca kláō κλάω z "kırmak" fiilinden +t° ekiyle türetilmiştir.)

ikrah

Arapça krh kökünden gelen ikrāh إكراه z "zorla ve rızası hilafına iş yaptırma, iğrenme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kariha كَرِهَ z "iğrendi, nefret etti" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ikram

Arapça krm kökünden gelen ikrām إكرام z "yüceltme, ağırlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça karuma كَرُمَ z "yüceldi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ikramiye

Arapça krm kökünden gelen ikrām "ağırlama" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmiştir.

ikrar

Arapça ḳrr kökünden gelen iḳrār إقرار z "evet deme, onaylama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳarra قَرَّ z "durdu, yerleşti, karar kıldı" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.