inzibat

intizam

Arapça nẓm kökünden gelen intiẓām إنتظام z "düzenlenme, düzenlilik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça naẓama نَظَمَ z "dizdi" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

intizar

Arapça nẓr kökünden gelen intiẓār إنتظار z "bekleme, yolunu gözleme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça naẓara نظر z "baktı" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

intörn

İngilizce intern "yatılı çırak, tıpta acemi doktor" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince internus "iç, içerideki, iç oğlanı" sözcüğünden alıntıdır.

inverter

İngilizce inverter "1. tersine çeviren, 2. düz elektrik akımı ile alternatif akımı birbirine çeviren aygıt" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce invert "tersine çevirmek" fiilinden +er ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen invertere fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince vertere "döndürmek" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

inzal

Arapça nzl kökünden gelen inzāl إنزال z "indirme, özellikle ayet indirme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nazala نزل z "indi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

inzibat
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Osmanlıca: "disiplin" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
inzıbāt: Zabt u rabt, hüsn-i nizām.

Köken

Arapça ḍbṭ kökünden gelen inḍibāṭ إنضباط z "denetim, kontrol altında olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḍabaṭa ضَبَطَ z "korudu, kontrol etti" fiilinin infiˁāl vezninde (VII) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için zabıt maddesine bakınız.

Ek açıklama

Osmanlıca metinlerde görülmeyen bir Arapça sözcük iken, 19. yy'da yeni anlamla kullanıma sokulmuştur.

Benzer sözcükler

inzibat eri, inzibat karakolu


09.12.2014
inziva

Arapça zwy kökünden gelen inziwā إنزوَى z "köşeye çekilme, yalnızlaşma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zawā زَوَا z "gizledi, büktü" sözcüğünün infiˁāl vezninde (VII) masdarıdır.

ip

Eski Türkçe yıp "ip, iplik" sözcüğünden evrilmiştir.

ipek

Orta Türkçe ipek veya yipek "ipek" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe ip veya yip "ip" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +Ak ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

iplik

Eski Türkçe yip sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lIk ekiyle türetilmiştir.

ipotek

Fransızca hypothèque sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰypothḗkē ὑποθήκη z "önerilen şey, ortaya atılan şey, bir borca karşılık rehin verilen şey" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰypotíthēmi ὑποτίθημι z "aşağı koymak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ʰypó ὑπό z "alt, aşağı" ve Eski Yunanca títhemi, the- τίθεμι, θε- z "koymak" sözcüklerinin bileşiğidir.