irat

iptal

Arapça bṭl kökünden gelen ibṭāl إبطال z "geçersiz kılma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça baṭala بَطَلَ z "geçersiz idi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

iptida

Arapça bdA kökünden gelen ibtidāˀ إبتداء z "başlama, başlangıç, ilk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça badaˀa بَدَأَ z "başladı" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

iptila

Arapça blw kökünden gelen ibtilāˀ إبتلاء z "sınav, zorluklarla imtihan edilme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça balā بَلَا z "sınadı, sıkıntı ve mihnet verdi" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

irade

Arapça rwd kökünden gelen irāda(t) إرادة z "isteme, istek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça rāda رَادَ z "peşinden gitti, aradı, istedi" fiilinin ifˁāla(t) vezninde (IV) masdarıdır.

irap

Arapça ˁrb kökünden gelen iˁrāb إعراب z "Arapça sözcüklerin kurala uygun çekme, noktalama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁarab "Arap" sözcüğünün ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

irat
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Hoca Sa'deddin Ef., Tacü't-Tevârih, 1574]

Köken

Arapça wrd kökünden gelen īrād ايراد z "1. getirme, gelir getirme, bir konuyu gündeme getirme, 2. gelir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça warada ورد z "vardı, geldi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için vürut maddesine bakınız.


05.09.2017
irca

Arapça rcˁ kökünden gelen ircāˁ إرجاع z "rücu ettirme, geri döndürme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça racaˁa رَجَعَ z "rücu etti, geri geldi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

irdele|mek

Eski Türkçe irte- "izlemek, aramak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +AlA- ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe iz sözcüğünden Eski Türkçe +dA- ekiyle türetilmiştir.

irfan

Arapça ˁrf kökünden gelen ˁirfān عِرْفَان z "bilme, bilgi, özellikle pratik bilgi, usul ve örf bilgisi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁarafa عَرَفَ z "bildi, tanıdı, ayırt etti" fiilinin fiˁlān vezninde masdarıdır.

iri

Eski Türkçe érig veya irig "büyük, kaba" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ér- "yetişmek, olmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

iridyum

Yeni Latince iridium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Smithson Tennant, İng. kimyacı (1761-1815).) Latince sözcük Eski Yunanca íris, irid- ίρις, ιριδ- z "gökkuşağı" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir.