iridyum

irat

Arapça wrd kökünden gelen īrād ايراد z "1. getirme, gelir getirme, bir konuyu gündeme getirme, 2. gelir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça warada ورد z "vardı, geldi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

irca

Arapça rcˁ kökünden gelen ircāˁ إرجاع z "rücu ettirme, geri döndürme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça racaˁa رَجَعَ z "rücu etti, geri geldi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

irdele|mek

Eski Türkçe irte- "izlemek, aramak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +AlA- ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe iz sözcüğünden Eski Türkçe +dA- ekiyle türetilmiştir.

irfan

Arapça ˁrf kökünden gelen ˁirfān عِرْفَان z "bilme, bilgi, özellikle pratik bilgi, usul ve örf bilgisi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁarafa عَرَفَ z "bildi, tanıdı, ayırt etti" fiilinin fiˁlān vezninde masdarıdır.

iri

Eski Türkçe érig veya irig "büyük, kaba" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ér- "yetişmek, olmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

iridyum
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cemiyeti Tıbbiyei Osmaniye, Lugat-i Tıbbiye, 1873]
Iridium [Fr.]: iridyum.

Köken

Yeni Latince iridium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Smithson Tennant, İng. kimyacı (1761-1815).) Latince sözcük Eski Yunanca íris, irid- ίρις, ιριδ- z "gökkuşağı" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için iris maddesine bakınız.

Ek açıklama

Değişken renkli alaşımlarından ötürü.


13.01.2018
irin

Eski Türkçe iriŋ veya yiriŋ "cerahat, çürüme" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe irin- "çürümek" fiilinden Eski Türkçe +I(ğ) ekiyle türetilmiştir.

iris

Fransızca iris "1. gözün renkli kısmı, 2. süsen bitkisi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca íris, irid- ίρις, ιριδ- z "1. gökkuşağı, 2. gökkuşağı renklerinde olan her şey, gözün renkli kısmı, süsen çiçeği" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wī-rid- "kavis, kuşak" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *weh₁i̯- (*wī-) "kıvırmak" kökünden türetilmiştir.

irite

Fransızca irriter "taciz veya tahriş etmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince aynı anlama gelen irritare fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince ritare "kaşımak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

irkil|mek

Eski Türkçe irik- veya irk- "tiksinmek, korkarak kaçmak, yalnız kalmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Il- ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe ir- "nefret ve bulantı duymak, sıkılmak" fiilinden Eski Türkçe +Ik- ekiyle türetilmiştir.

irmik

Orta Türkçe yırmık veya yarmık "kırık buğday" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe yar- veya yır- "yarmak, kırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +mUk ekiyle türetilmiştir.