istekan

istavrit

Yunanca savrídion σαυρίδιον z "küçük bir balık türü, trachurus" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Orta Yunanca aynı anlama gelen saurís σαυρίς z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca saûros veya saúra σαῦρος/σαύρα z "1. kertenkele, 2. bir tür büyük deniz balığı, Lat. lacerta" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

istavroz

Yunanca stavrós σταυρός z "çarmıh" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca staurós σταυρός z "direk, kazık, çarmıh" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *steh₂-u-rós (*stā-u-ró-s) "dikmek, ayağa kaldırmak" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *steh₂- (*stā-) "durmak" kökünden türetilmiştir.

iste|mek

Eski Türkçe izde- veya iste- "aramak, izlemek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe iz sözcüğünden Eski Türkçe +dA- ekiyle türetilmiştir.

istek

Eski Türkçe istek "arama, araştırma" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe iste- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

isteka

İtalyanca stecca "sopa, değnek" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *stakōn "sopa" biçiminden alıntıdır.

istekan
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Türkiye'de Halk Ağızlarından Derleme Sözlüğü, 1960 yılından önce]
istekan: Bardak [Kuzeydoğu ağızları]

Köken

Rusça stakan стакан z "bardak" sözcüğünden alıntıdır. Rusça sözcük ERus aynı anlama gelen dostokán достоканъ z sözcüğünden evrilmiştir. (Kaynak: Vasmer 3.743) Bu sözcük Çağatayca tostakan veya tostağan "sürahi, ibrik" sözcüğü ile eş kökenlidir.

Ek açıklama

Türkçe (kuzeydoğu ağızları), Azerice ve Türkmenceye Rusçadan alındığı muhakkaktır. Ancak Rusça sözcük bir Türki dilden alıntıdır. Karş. tustağan "kâse".


09.10.2017
istem

Türkiye Türkçesi iste- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

istenç

Türkiye Türkçesi isten- fiilinden Yeni Türkçe +(In)ç ekiyle türetilmiştir.

isteri

Fransızca hystérie "psikiyatride bir ruh hastalığı" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Fransızca sözcük Fransızca hystérique "kadınlara özgü olduğu varsayılan aşırı duyarlık hali" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca ʰysterikós ὑστερικός z "rahime ait" sözcüğünden alıntıdır. ) Yunanca sözcük Eski Yunanca ʰystéra ὑστέρα z "rahim" sözcüğünden +ia ekiyle türetilmiştir.

istiap

Arapça wˁb kökünden gelen istiˁāb إستعاب z "içine alma, sığma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça waˁaba وعب z "tümünü aldı, sığdırdı" fiilinin istifˁāl vezninde (X) masdarıdır.

istiare

Arapça ˁwr kökünden gelen istiˁāra(t) إستعارة z "ödünç alma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁāra عَارَ z "kusurlu idi, eğreti idi" fiilinin istifˁāla(t) vezninde (X) masdarıdır.