kaldır|mak

kalbur

Arapça ġrbl kökünden gelen ġirbāl veya ġirbīl غربال/غربيل z "elek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Latince aynı anlama gelen crībrum sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince cernere, crē- "seçmek, elemek" fiilinden türetilmiştir.

kalcı

Türkiye Türkçesi kal قال z "madeni eriterek ayrıştırma" sözcüğünden +cI ekiyle türetilmiştir. Türkçe sözcük Arapça ḳlw kökünden gelen ḳaly قلى z "yakma, kızartma" sözcüğünden alıntıdır.

kalça

Türkiye Türkçesi kaluça "taban, altlık" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi kalu sözcüğünden türetilmiştir.

kalçın

İtalyanca calzone "yumuşak deriden uzun çizme" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca calza "ayakkabı, özellikle deri torba şeklinde ayakkabı" sözcüğünün büyütme halidir. Bu sözcük Geç Latince calcea sözcüğünden evrilmiştir. Geç Latince sözcük Latince calceus "ayakkabı, çizme" sözcüğünden türetilmiştir. Latince sözcük Latince calx, calc- "1. taş, 2. topuk kemiği, topuk" sözcüğünden türetilmiştir.

kaldera

İngilizce caldera "volkanik çöküntü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Portekizce caldeira "kazan, sıvı metal kazanı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince caldaria sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince calidus "sıcak" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

kaldır|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: kalıtmak [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol er atın telim ḳalıtġan [o adam atını sürekli şaha kaldırır] Orta Türkçe: [ İbni Mühenna, Lugat, 1310 yılından önce]
ḳaldurdı: rafaˁa [kaldırdı, yükseltti] Çağatayca: [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, 1500 yılından önce]
kaldurmak: enlever, ôter

Köken

Orta Türkçe kaldur- "kaldırmak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe kalı- "kalkmak, sıçramak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +tUr- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kalk- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Kaşgarî'de "kalmasına neden olmak" anlamında kaltur- fiili kal- fiilinin ettirgen hali olup ayrı sözcüktür. "Kalktırmak" anlamı 14. yy'dan önce görülmez.

Benzer sözcükler

başkaldırı, kaldırık, kaldırılmak, kaldırtmak

Bu maddeye gönderenler

kaldıraç, kaldırım


28.03.2019
kaldıraç

Türkiye Türkçesi kaldır- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Aç ekiyle türetilmiştir.

kaldırım

Türkiye Türkçesi kaldır- fiilinden +Im ekiyle türetilmiştir.

kale

Arapça ḳlˁ kökünden gelen ḳalˁa(t) قلعة z "hisar, kale, müstahkem yer" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *kalak biçimi ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen kalakku sözcüğünden alıntıdır.

kale al|mak

Arapça ḳwl kökünden gelen ḳāl قال z "söz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāla "söyledi, dedi" fiilinden türetilmiştir.

kalebent

Arapça ḳalˁa(t) قلعة z "kale" ve Farsça band بند z "bağ, bağlı, (mec.) mahpus" sözcüklerinin bileşiğidir.