kale al|mak

kaldera

İngilizce caldera "volkanik çöküntü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Portekizce caldeira "kazan, sıvı metal kazanı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince caldaria sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince calidus "sıcak" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

kaldır|mak

Orta Türkçe kaldur- "kaldırmak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe kalı- "kalkmak, sıçramak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +tUr- ekiyle türetilmiştir.

kaldıraç

Türkiye Türkçesi kaldır- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Aç ekiyle türetilmiştir.

kaldırım

Türkiye Türkçesi kaldır- fiilinden +Im ekiyle türetilmiştir.

kale

Arapça ḳlˁ kökünden gelen ḳalˁa(t) قلعة z "hisar, kale, müstahkem yer" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *kalak biçimi ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen kalakku sözcüğünden alıntıdır.

kale al|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
ne gerekdür mācerā vü ḳāl u ḳīl [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
ḳāle alınmaz [sözden sayılmaz], ḳāle gelmez (...) ḳīl u ḳāl [dedikodu]

Köken

Arapça ḳwl kökünden gelen ḳāl قال z "söz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāla "söyledi, dedi" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kavil maddesine bakınız.

Ek açıklama

Deyimin aslı kale almamak "sözden kabul etmemek" iken, yakın devirde kale almak olumlu biçimi yaygınlaşmıştır. Kaale almak yazımı keyfidir.

Benzer sözcükler

kaale almak


27.04.2015
kalebent

Arapça ḳalˁa(t) قلعة z "kale" ve Farsça band بند z "bağ, bağlı, (mec.) mahpus" sözcüklerinin bileşiğidir.

kaleidoskop

Fransızca kaléidoscope veya İngilizce kaleidoscope "mercek, ayna ve renkli kırpıntılar yardımıyla güzel şekiller oluşturan bir düzenek" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1817 Brewster, İng. mucit.) Bu sözcük Eski Yunanca kalli+ καλλι z "güzel" ve Eski Yunanca eîdos εῖδος z "şekil, görüntü" ve Eski Yunanca skópos σκόπος z "gösteren" sözcüklerinin bileşiğidir.

kalekol
kalem

Arapça ḳlm kökünden gelen ḳalam قلم z "kamış, kamış kalem" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen ḳalamos קֶלֶמוס z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kálamos κάλαμος z sözcüğünden alıntıdır.

kalemkâr