karavana

karargâh

Farsça ḳarārgāh قرارگاه z "durma yeri, makam, mesken" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Arapça ḳarār قرار z "durma, konaklama" ve Farsça gāh گاه z "yer" sözcüklerinin bileşiğidir.

karartı

Orta Türkçe (sadece Kıpçak ve Oğuz lehçelerinde) karaldu "karalık, gölge" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi karal- fiilinden Türkiye Türkçesinde +dU ekiyle türetilmiştir.

karat

Fransızca carat "elmas ve değerli taşlarda tartı birimi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Arapça aynı anlama gelen ḳirāt قرات z sözcüğünden alıntıdır.

karate

Japonca kara te 空手 z "«boş el», silahsız dövüş sanatı" deyiminden alıntıdır.

karavan

İngilizce caravan "1. deve kervanı, katar, 2. römork, atla veya motorlu araçla çekilen portatif barınak" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Geç Latince caravana "kervan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça aynı anlama gelen kārwān sözcüğünden alıntıdır.

karavana
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"Yeniçeri ocaklarına özgü büyük yemek kazanı" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
karavana: yayvan büyük bakır kap "... isabetsiz atış" [ Cumhuriyet - gazete, 1954]
'karavana' dedikleri bir isabetsizlikle ıska geçilecekse

Köken

İtalyanca caravana χαριβάνα z "kervan" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Farsça aynı anlama gelen kārvān sözcüğünden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için kervan maddesine bakınız.

Ek açıklama

Orta Latince, erken Fransızca, İtalyanca, Yunanca ve Slav dillerinde "kervan" anlamına gelen sözcükten geri-alıntı olduğuna kesin gözüyle bakılabilir. Türkiye Türkçesi ḥarīfāne "ortaklaşa (yemek)" tabirinden türetilmesi zorlamadır. "İsabetsiz atış" anlamı muhtemelen karavanaya atmak deyiminden türemiştir. • Evliya Çelebi'nin sıklıkla zikrettiği karavana "bir tür çok büyük gemi", İtalyanca caravella karşılığı olup ayrı kelimedir.


09.01.2021
karavaş

Eski Türkçe kara baş "«kara kafalı», köle, cariye" sözcüğünden evrilmiştir.

karavel

İtalyanca caravella veya Fransızca caravelle "bir tür yelkenli gemi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Portekizce aynı anlama gelen caravela sözcüğünden alıntıdır. Portekizce sözcük Geç Latince carabus "bir tür küçük tekne" sözcüğünün küçültme halidir. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §161) Geç Latince sözcük Eski Yunanca kárabos κάραβος z "1. kabuklu böcek, 2. bir tür küçük tekne" sözcüğünden alıntıdır.

karbon

Fransızca carbone "bir element, saf kömür" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince carbo, carbon- "odun kömürü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kr̥- biçiminden türetilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ker-² "ateş, yakmak" kökünden türetilmiştir.

karbonat

Fransızca carbonate de soude "sodyum karbonat" deyiminden alıntıdır.

karbonhidrat

İngilizce carbohydrate "kimyada CHn genel biçimine sahip bileşiklerin genel adı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca aynı anlama gelen hydrocarbure sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: y. 1800 Joseph-Louis Preust, Fr. kimyacı.) Bu sözcük Fransızca hydrogène sözcüğünden türetilmiştir.