kardeş

karbon

Fransızca carbone "bir element, saf kömür" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince carbo, carbon- "odun kömürü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kr̥- biçiminden türetilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ker-² "ateş, yakmak" kökünden türetilmiştir.

karbonat

Fransızca carbonate de soude "sodyum karbonat" deyiminden alıntıdır.

karbonhidrat

İngilizce carbohydrate "kimyada CHn genel biçimine sahip bileşiklerin genel adı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca aynı anlama gelen hydrocarbure sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: y. 1800 Joseph-Louis Preust, Fr. kimyacı.) Bu sözcük Fransızca hydrogène sözcüğünden türetilmiştir.

karbüratör

Fransızca carburateur "1. yakıcı, kömürleştirici cihaz, 2. benzin motorlu makinalarda karbüratör" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca carburer "karbonize etmek, kömürleştirmek" fiilinden türetilmiştir.

kardelen
kardeş
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: kadaş [ Uygurca Maniheist metinler, 900 yılından önce]
kamuġ begler kadaşlar [tüm beyler ve akrabalar] Eski Türkçe: karındaş [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
[[Bir karından doğan iki ayrı çocuğa ḳarındaş denir; ḳarın rahim demektir.]] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
frater - Fa: bradar - Tr: χarandas Türkiye Türkçesi: kardaş [ Ahmed b. Kadı-i Manyas, Gülistan tercümesi, 1429]
çün pādişāh bu ḥāli bildi, kardaşların getürdi

Köken

Eski Türkçe karındaş "aynı anadan doğma" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe karın sözcüğünden Eski Türkçe +dAş ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için karın maddesine bakınız.

Ek açıklama

İkinci hecedeki ses incelmesi, 'halk ağzı' sayılan kardaş biçiminden ayrışarak 20. yy'dan önce İstanbul ağzında ortaya çıkmıştır.

Benzer sözcükler

gardaş, kan kardeşi, kardaş, kardeşçe, kardeşlenmek, kardeşlik, kızkardeş


12.05.2015
kardi(o)+

Fransızca ve İngilizce cardio+ "[bileşik adlarda] kalp" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca kardía καρδία z "kalp" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *kerd-yo- biçiminden evrilmiştir.

kardinal

Fransızca cardinal "1. başlıca, en önemli, merkezi, 2. Katolik kilisesinde bir makam" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince cardinalis "başlıca, en önemli" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince cardo, cardin- "mihver, eksen, kutup" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir.

kardiyak

Fransızca cardiaque "kalbe ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kardiakós καρδιακός z sözcüğünden alıntıdır.

kardiyograf

(NOT: İngilizce electrocardiograph "kalp atımını kaydeden elektrikli cihaz" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1925 İng.) ) İngilizce sözcük İngilizce cardiograph veya Fransızca cardiographe "kalp atımını kaydeden cihaz" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1870 Chauvau & Marcy, Fr. tabip.)

kare

Fransızca carré "kare" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince quadratus "dörtgen" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince quadrare "dörtköşe yapmak, dörtlemek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince quatuor, quadr- "dört" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *kʷetwṓr biçiminden evrilmiştir.