katgut

katavasya

Yunanca katavasía καταβασία z "aşağı iniş, özellikle balıkların sonbaharda Karadeniz'den Marmara Denizine göçü" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yunanca katavénō καταβαίνω z "aşağı inmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca baínō βαίνω, βατ- z "yürümek" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katedral

Fransızca cathedrale "piskoposluk makamı olan kilise" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen cathedralis ecclesia deyiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca kathédra καθέδρα z "1. koltuk, 2. her çeşit makam, piskoposluk makamı" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca ʰédra ἕδρα z "oturma yeri, sandalye, koltuk" sözcüğünden kata+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *sed-ro- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *sed- "oturmak" kökünden türetilmiştir.

kategori

Fransızca catégorie sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince categoria sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca katēgoría κατηγορία z "1. itham, 2. Aristoteles mantığında bir özneye atfedilen özelliklerin her biri" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca katēgoreúō κατηγορεύω z "biri veya bir şey hakkında konuşmak, iddia etmek, itham etmek" fiilinden +ia ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca agoreúō αγορεύω z "konuşmak" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

kateşizm

Fransızca catéchisme "resmi bir öğretiyi soru-cevap şeklinde öğreten el kitabı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen catechismus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca yazılı örneği bulunmayan *katēχismós κατηχισμός z biçiminden alıntıdır. Yunanca biçim Eski Yunanca kathēχízō κατηχίζω z "hocanın söylediğini sesli olarak tekrarlatmak, heca etmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ḗχō ήχω z "seslenmek" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

kateter

Fransızca cathéter veya İngilizce catheter "vücuttan bir sıvı boşaltmak için sokulan boru, şırınga" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kathētḗr καθητήρ z "daldırılan şey" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kathíēmi καθίημι z "batırmak, daldırmak, sokmak" fiilinden +tēr ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ʰiēmi, et- ἵημι, ετ- z "atmak" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katgut
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cumhuriyet - gazete, 1949]
en mükemmel kalitede olan İsviçre katgüt ipliği [ TDK, Türkçe Sözlük, 8. Baskı, 1988]
katgüt: Ameliyatlarda yaraları dikmek için kullanılmış, bağırsaktan yapılmış iplik.

Köken

İngilizce catgut "kedi bağırsağı, ameliyatlarda dikiş için kullanılan bağırsaktan yapılmış iplik" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce cat "kedi" (NOT: Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen cattus sözcüğünden alıntıdır. ) ve İngilizce gut "bağırsak" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için kedi maddesine bakınız.


12.05.2015
katı

Eski Türkçe katıġ "sert, sıkı, zor" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kat- "katılaşmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

katık

Eski Türkçe katık "katılan şey" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kat- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

katır

Eski Türkçe katır "at ve eşek melezi" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Soğdca aynı anlama gelen χartarē sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Soğdca χar "eşek" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

kati

Arapça ḳaṭˁī قطعى z "kesin, katı, tavizsiz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳṭˁ kökünden gelen ḳaṭˁ قطع z "kesme" sözcüğünün nisbet halidir.

katil1

Arapça ḳtl kökünden gelen ḳatl قَتْل z "öldürme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳatala قَتَلَ z "öldürdü" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.