mastika

mass

Arapça mṣṣ kökünden gelen maṣṣ مصّ z "hafifçe emme, soğurma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça maṣṣa مصّ z "emdi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

mastar

Arapça sṭr kökünden gelen misṭar مسطر z "çizgi çizme aleti, cetvel" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saṭr سطر z "düz çizgi" sözcüğünün mifˁal vezninde alet adııdır.

mastektomi

İngilizce mastectomy "memenin cerrahi işlemle alınması" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1923 Stedman, Amer. tabip.) İngilizce sözcük Eski Yunanca mastós µαστός z "meme" ve Eski Yunanca ektomía "kesip çıkarma" sözcüklerinin bileşiğidir.

master

İngilizce master "1. egemen, usta, efendi, 2. akademik bir rütbe, 3. kopyası çıkartılan asıl" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Fransızca maistre "rütbece üstün kimse, efendi, usta" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince magister "«daha büyük», rütbece üstün kimse, efendi, usta" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince magnus "büyük" sözcüğünün kıyas halidir.

mastı

İtalyanca mastino "kısa bacaklı av köpeği" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Geç Latince mansuetinus "evcil, alıştırılmış" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince mansuescere "evcilleştirmek" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Latince manus "el" ve Latince suescere, suet- "alışmak" sözcüklerinin bileşiğidir.

mastika
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"sakız" [ Yadigâr-ı İbni Şerif, 1421? yılından önce]
her sabah mastakī ile anīsūn ile gül-engübīn [sakız ve anason ve çiçek balı] véreler "... sakızlı rakı" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
mastıkī مصطقى/مستكى: Maruf sakız, şecerü'l-butm zamkı. Sakız rakısı.

Köken

Yeni Yunanca mastíχi μαστίχη z "sakız, sakız bitkisi" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca mastiχḗ μαστιχή z "menengiç zamkı veya sakız" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca masáomai μασάομαι z "çiğnemek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *mendʰ- biçiminden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için manca maddesine bakınız.

Ek açıklama

Arapça mastakī مسطقى/مستكى, Farsça mazdak مزدك biçimleri Yunancadan alıntıdır. Osmanlıca metinlerde mastakī ve mezdekī biçimleri görülür. Halen kullanılan biçim muhtemelen Yeni Yunanca mastiχáto "sakızlı" sözcüğünden ikincil alıntıdır.

Bu maddeye gönderenler

mezdeke


09.04.2015
mastodon

İngilizce mastodon veya Fransızca mastodonte "«meme-dişli», file benzer nesli tükenmiş hayvan" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1806 Georges Cuvier, Fr. doğabilimci.) Bu sözcük Eski Yunanca mastós "meme" ve Eski Yunanca odoús, odónt- ὀδούς, ὀδοντ- z "diş" sözcüklerinin bileşiğidir.

mastor

Yeni Yunanca mastōr μαστώρ z "usta, üstad" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Latince aynı anlama gelen magister sözcüğünden alıntıdır.

mastürbasyon

Fransızca ve İngilizce masturbation "istimna, elle doyuma ulaşma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen masturbatio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince masturbare "istimna etmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince mas, mar- "erkeklik olabilir; ancak bu kesin değildir. Latince turbare "karıştırmak, topaç gibi çevirerek oynamak" sözcüklerinin bileşiğidir.

masum

Arapça ˁṣm kökünden gelen maˁṣūm معصوم z "1. aşireti tarafından korunan, dokunulmazlık sahibi, 2. suçsuz, günahsız" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaṣama عصم z "korudu, savundu" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

masun

Arapça ṣwn kökünden gelen maṣūn مصون z "sakınılan, esirgenen" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṣāna صان z "sakındı, esirgedi" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.