mat1

maşeri

Arapça ˁşr kökünden gelen maˁşar معشر z "toplum, topluluk, cemiyet, özellikle erkekler cemiyeti" sözcüğünden türetilmiştir.

maşlah

Arapça şlḥ kökünden gelen maşlaḥ مشلح z "bir tür kadın cübbesi (Suriye)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şalaḥa شلح z "soyundu, giysi çıkardı" fiilinden türetilmiştir.

maşrapa

Arapça şrb kökünden gelen mişraba(t) مشربة z "içecek kabı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şaraba شَرَبَ z "içti" fiilinin mifˁala(t) vezninde alet adııdır.

maşrık

Arapça şrḳ kökünden gelen maşriḳ مشرق z "güneşin doğduğu yer, doğu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şaraḳa شرق z "(güneş) doğdu" fiilinin mafˁil vezninde ismi zaman ve mekânıdır.

maşuk

Arapça ˁşḳ kökünden gelen maˁşūḳ معشوق z "sevilen kimse, sevgili" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaşiḳa عشق z "aşık oldu" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

mat1
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
varlığum şāhı ol evde oldı māt [ Meninski, Thesaurus, 1680]
māt etm.: perplexum reddere, stupefacere, ad incitas redigere [sersemletmek, şaşırtmak]. māt kalmak: obstupescere, vinci [sersemlemek, yenilmek]

Köken

Arapça ve Farsça māt مات z "satranç deyimi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça mwt kökünden gelen māta مات z "öldü" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için mevt maddesine bakınız.

Ek açıklama

Batı dillerine satranç terimi olarak Arapçadan geçmiştir. Karş. İngilizce mate "satrançta yenilgi".

Benzer sözcükler

şah mat

Bu maddeye gönderenler

matador


09.08.2017
mat2

Fransızca mat "kederli, donuk, cilasız" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

mat3

İngilizce mat "yer yaygısı, şilte" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca aynı anlama gelen matte sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan natta veya *matta "yaygı" sözcüğünden evrilmiştir.

matador

İspanyolca matador "1. öldüren, 2. boğa güreşinde hayvana son darbeyi vuran kişi" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük İspanyolca matar "öldürmek" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Arapça māt مات z "ölüm" sözcüğünden alıntıdır.

matah

Arapça matāˁ متاع z "ticari eşya" sözcüğünden alıntıdır.

matara

Arapça maṭara(t) مطرة z "1. su tulumu, 2. bir sıvı ölçeği" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice nṭr kökünden gelen maṭartā מַטַרְתָא z "kese, özellikle para kesesi, cüzdan; zindan" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Fraenkel, Die Aram. Fremdwörter im Arabischen sf. 209, Jastrow, Dict. of the Targumim, Talmud Bavli etc. sf. 770.)