matematik

matara

Arapça mṭr kökünden gelen maṭara(t) مَطَرَة z "tulum, kırba" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice nṭr kökünden gelen maṭartā מַטַרְתָא z "kese, cüzdan; zindan" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Fraenkel, Die Aram. Fremdwörter im Arabischen sf. 209, Jastrow, Dict. of the Targumim, Talmud Bavli etc. sf. 770.)

matbaa

Arapça ṭbˁ kökünden gelen yazılı örneği bulunmayan *maṭbaˁa(t) مطبعة z "tab etme yeri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭbˁ kökünden gelen ṭabaˁa طبع z "damga bastı" fiilinin mafˁala(t) vezninde ismi zaman ve mekânıdır.

matbu

Arapça ṭbˁ kökünden gelen maṭbūˁ مطبوع z "damgalanmış" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭabaˁa طبع z "damgaladı" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

mate

İspanyolca maté "yerba mate (ilex paraguayensis) bitkisinin yapraklarından elde edilen sıcak içecek" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük G. Amerika dillerinden Guarani dilinde aynı anlama gelen mate sözcüğünden alıntıdır.

matem

Arapça Atm kökünden gelen maˀtam مأتم z "cenaze töreni, cenazede ağıt yakan kadınlar topluluğu" sözcüğünden alıntıdır.

matematik
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Arşiv Belg. Göre Osmanlı Eğitiminde Modernleşme, 1827]
ekol matematik ve ekol politeknik tabir olunan ulûm-ı riyâziye ve sanâyi‘-i mütenevvi‘a mektebi [ Cumhuriyet - gazete, 1932]
Üç yüz kişi istiap eden fizik matematik konferansı salonu bu konferanslara tahsis edilmişti.

Köken

Fransızca mathématique sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca mathēmatiká μαθηματικά z "genel anlamda ilim, özellikle sayılar ilmi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca máthēma μάθημα z "ders, genel anlamda öğrenilen şey, bilgi" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca manthánō, math- μανθάνω, μαθ- z "öğrenmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *mn̥(s)-dʰh₁- (*mn̥(s)-dʰ-) "öğretmek" kökünden evrilmiştir. Bu kök Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *men-¹ "düşünmek" ve Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰeh₁- (*dʰē-) "komak, kılmak" sözcüklerinin bileşiğidir.

Benzer sözcükler

matematikçi, matematiksel


19.02.2020
materyalizm

Fransızca matérialisme "maddecilik" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen materialism sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1674 Robert Boyle, İng. filozof.) Bu sözcük Latince materia "1. ağaç gövdesi, 2. madde, hammadde" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir.

materyel

Fransızca matériel "1. madde, malzeme, gereç, 2. maddî" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince materia "1. ağaç gövdesi, 2. madde, hammadde" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince mater "ana" sözcüğünün nötr çoğuludur. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *méh₂tēr (*mā́tēr) biçiminden evrilmiştir.

+matik

Fransızca automatique veya İngilizce automatic sözcüğünden alıntıdır.

matine

Fransızca matinée "sabah vakti, gündüz gösterisi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca matin "sabah" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince matutinum "sabahleyin, gün doğumunda" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince matuta "şafak" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir.

matiz

Yunanca méthystos veya máthisos μάθυσος z "sarhoş" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen methystḗs μεθυστής z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca methýskō μεθύσκω z "sarhoş olmak" fiilinden +t° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca methý μεθύ z "mayalanmış içki, şarap" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *médʰu "mayalanmış içki" biçiminden evrilmiştir.