mersi

merkez

Arapça rkz kökünden gelen markaz مَرْكَز z "dairenin merkezi, orta nokta" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça rakaza رَكَزَ z "direk dikti, mızrak sapladı" fiilinin mafˁal vezninde ismi zaman ve mekânıdır.

Merkür

Fransızca Mercure "1. bir gezegen, Utarit, 2. simya terminolojisinde civa" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Latince Mercurius "eski Roma'da çarşı tanrısı, bir gezegen" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Latince mercatus "belli aralarla kurulan çarşı, panayır" sözcüğü ile eş kökenlidir.

mermer

(NOT: Arapça ve Farsça marmar مرمر z "mermer" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Arapça sözcük Yeni Yunanca aynı anlama gelen mármaron μάρμαρον z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca mármaros μάρμαρος z "parıldayan taş, a.a." sözcüğünden evrilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca marmaírō μαρμαίρω z "parlamak, parıldamak" fiilinden türetilmiştir.

mermi

Arapça rmy kökünden gelen marmī مرمى z "atılan, fırlatılan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ramā رمى z "attı, fırlattı" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

merserize

Fransızca mercerisé "soda ile işlenerek parlatılmış yün" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce mercerise "yünü soda ile parlatmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük John Mercer "İngiliz boya sanayicisi (19. yy)" özel adından +ise- ekiyle türetilmiştir.

mersi
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Terakki - gazete, 1868]
makam-ı teşekkürde mersi bile demeksizin alıp memleketine götürüyor

Köken

Fransızca merci "teşekkür sözü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince merces, merced- "rahmet, bereket" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince merces, merced- "ödül, bedel, ücret" sözcüğü ile eş kökenlidir.

Daha fazla bilgi için market maddesine bakınız.

Ek açıklama

Fransızca sözcük “Allah bereket versin” veya “Allah karşılığını versin” anlamında Dieu merci deyiminden kısaltmadır.


01.01.2011 den önce
mersin1

Yeni Yunanca myrsíni μυρσίνι z "Akdeniz bölgesine özgü bir bitki, myrtus communis" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca múrsinos veya mýrsinē μύρσινος z "mersin tanesi" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca múrtos μύρτον z "mersin bitkisi" sözcüğünden türetilmiştir.

mersin2

Yeni Yunanca murúna veya mirsíni μουρούνα/μυρσίνη z "yılan balığı, mersin balığı (acipenser sturio)" sözcüğü ile eş kökenlidir. Yunanca sözcük Eski Yunanca múraina veya smúraina μύραινα/σμύραινα z "yılan balığı" sözcüğünden evrilmiştir. (Kaynak: Pierre Chantraine, Dict. étym. de la langue grecque sf. 722.)

mersiye

Arapça rs̠w kökünden gelen marṯiya(t) مرثية z "ölen bir kişiye methiye, ağıt" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raṯā رثا z "ağladı, ağıt düzdü" fiilinin mafˁila(t) vezninde masdarıdır.

mert

Farsça ve Orta Farsça mard مَرد z "adam, insan, erkek" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça martiya- "ölümlü varlık, insan" sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen mārtyá मार्त्य z sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *mer- "ölmek" kökünden türetilmiştir.

mertebe

Arapça rtb kökünden gelen martaba(t) مرتبة z "basamak, paye, binek taşı, (mec.) rütbe" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça rataba رتب z "dik durdu, dikeldi" fiilinin mafˁala(t) vezninde ismi zaman ve mekânıdır.