niyabet

nitelik

Eski Türkçe neteglik "nasıllık" sözcüğünden evrilmiştir.

nitr(o)+

Fransızca ve İngilizce nitro+ "[bileşik adlarda] azot" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca nítron νίτρον z "sodyum karbonat (soda) veya potasyum nitrat (güherçile)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen nitrā נתרא z sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Eski Mısır dilinde aynı anlama gelen ntrj sözcüğünden alıntıdır.

nitrogliserin

Fransızca nitroglycérine "bir tür patlayıcı madde" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen nitroglycerin sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1857 İng.)

nitrojen

Fransızca nitrogène "azot" sözcüğünden alıntıdır.

nivo

Fransızca niveau "su terazisi, seviye" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Fransızca aynı anlama gelen livel veya liveau sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen libellus sözcüğünden evrilmiştir.

niyabet
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Meninski, Thesaurus, 1680]
niyābet i. q. nevbet: Vicis, ordo [nöbetleşme, sırayla yapma] & vicariatus, seu praefectura quâ quis alterius vices sustinet [bir başkası yerine görev yapma]. [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
niyābet: Naiblik hızmeti, naiblik mahalli.

Köken

Arapça nwb kökünden gelen niˀāba(t) نىٔابة z "nöbet, birinin yerine görev üstlenme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nāba ناب z "nöbet tuttu, (birinin yerine) bekledi" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

Daha fazla bilgi için nöbet maddesine bakınız.


22.01.2015
niyaz

Farsça niyāz نياز z "gerek, gereksinim, eksiklik, sıkıntı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde ni-az "aşağı-itme, bastırma, sıkma" fiili ile eş kökenlidir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde az- "itmek, sürmek, gütmek" fiilinden ni+ önekiyle türetilmiştir.

niye
niyet

Arapça nwy kökünden gelen niyya(t) نيّة z "plan, tasarı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nawā نَوَا z "niyet etti, tasarladı" fiilinin fiˁla(t) vezninde masdarıdır.

niyobyum

Yeni Latince niobium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1864 Heinrich Rose, Alm. kimyacı.) Latince sözcük Niobē "Yunan mitolojisinde Tantalus'un kızı" özel adından +ium ekiyle türetilmiştir.

niza

Arapça nzˁ kökünden gelen nizāˁ نزاع z "kavga, çekişme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nazaˁa نزع z "yırttı, kopardı, söktü, soydu" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.