ozan

oynaş

Eski Türkçe oynaş "cariye, metres" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe oyna- fiilinden Eski Türkçe +Iş ekiyle türetilmiştir.

oysa

Türkiye Türkçesi o ise deyiminden evrilmiştir.

oyun

Eski Türkçe oyun "oyun, yarış" sözcüğünden evrilmiştir.

oyuncak

Orta Türkçe (sadece Kıpçak ve Oğuz lehçelerinde) aynı anlama gelen oyunçak sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe oyna- fiilinden Türkiye Türkçesinde +AcAk ekiyle türetilmiştir.

ozalit

Ozalid "fotoğraf filminden morötesi ışık yardımıyla kâğıda baskı yapma yöntemi" ticari markasından alıntıdır. (İlk kullanımı: 1923 Kalle & Co., Alm. kimya şirketi.) Bu sözcük Almanca Diazol "iki azot atomundan oluşan ışığa duyarlı kimyasal madde" sözcüğünden türetilmiştir.

ozan
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
uzan/ozan اوزَن [[saz şairi]] Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
ozan: Herzevekil, laklakçı, lafazan, geveze. Yeni Türkçe: [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
ozan = Şair

Köken

Orta Türkçe ozan veya uzan "şair" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen kusan sözcüğü ile eş kökenlidir.

Ek açıklama

TTü 16. yy'dan itibaren sadece pejoratif anlamda kullanılan bir sözcük iken Dil Devrimi sırasında tarihî anlamı canlandırıldı. • Eski bir İrani dilden alıntı olması güçlü olasılıktır. Orta Farsça kusan biçimi 3. yy'dan itibaren kaydedilmiştir. H. Kılıç'ın sözcüğü Türkçeden türetme çabaları ciddiye alınamaz.


29.10.2020
ozon

Fransızca ozone "oksijenden elde eilen kötü kokulu gaz" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca aynı anlama gelen Ozon sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1840 Chr. Fr. Schönbein, Alm. kimyacı.) Bu sözcük Eski Yunanca ozón οζόν z "pis kokan" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca ózō όζω z "pis kokmak" fiilinden türetilmiştir.

ö+

Eski Yunanca εῦ z "iyi, hayırlı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁su- (*esu-) "iyi" biçiminden evrilmiştir.

öbek

Türkiye Türkçesi höbek veya höbelek "yığın, küme" sözcüğünden evrilmiştir.

öbür

Türkiye Türkçesi ol bir "diğer" deyiminden evrilmiştir.

öcü

Türkiye Türkçesi böcü "umacı, korkutucu mahluk" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük çocuk dilinden türetilmiştir.