patates

paşmina

İngilizce pashmina "bir tür ince yünlü kumaş" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Farsça paşmīne پشمينه z "her çeşit yünlü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça ve Orta Farsça paşm پشم z "yün" sözcüğünden +īn ekiyle türetilmiştir.

pat(o)+

Fransızca ve İngilizce patho+ "[bileşik adlarda] acı veya hastalık" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca páthos πάθος z "duygu, özellikle acı veya acıma duygusu" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca pásχō πάσχω, παθ- z "hissetmek, acı duymak" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kʷn̥dʰ- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kʷendʰ- "acı çekmek" kökünden türetilmiştir.

pat1

"yassı şeyle vurma sesi, patlama sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

pat2

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

pat3

Fransızca pat "satrançta beraberlik" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca patta veya patto "1. anlaşma, ittifak, 2. oyunda beraberlik" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Latince pactum "anlaşma" sözcüğünden evrilmiştir.

patates
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
patata: Sehven yer elması derler Amerikan kökü. [ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
patata yahud patates

Köken

Yeni Yunanca patátes πατάτες z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca patáta πατάτα z "kökleri yenen bir bitki, solanum tuberosum" sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük İspanyolca patata "tatlı patates, ipomea batatas" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük G. Amerika dillerinden Taino dilinde aynı anlama gelen batata sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama

Amerika kökenli ipomea batatas bitkisinin adı 18. yy sonlarında insan besini olarak İngiltere'de geliştirilen patates bitkisi için kullanılmıştır. Türkiye'de ilk kez 1830'larda Agaton Ef. tarafından Alibeyköy çiftliğinde yetiştirilmiştir.


04.11.2017
patavatsız

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

pate

Fransızca pâté "ciğer ezmesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca pâte "ezme, bulamaç" sözcüğünün geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Geç Latince pasta sözcüğünden evrilmiştir.

paten

Fransızca patin "1. bağcıksız ayakkabı, terlik, 2. buzda kayma ayakkabısı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca patte "ayak tabanı, ayak" sözcüğünden türetilmiştir.

patent

Fransızca ve İtalyanca patente "lisans, berat" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince littera patens "açık mektup, genelge" deyiminden evrilmiştir. Bu sözcük Latince patere "açılmak, yayılmak, serilmek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *peth₂- (*pet-) "açmak, yaymak" biçiminden evrilmiştir.

patern

İngilizce pattern "1. model, örnek, 2. modele göre üretilen motif" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca patron "1. baba, ağa, pir, 2. kopyası alınan kitabın aslı, çoğaltılan şeyin modeli" sözcüğünden alıntıdır.