pestil

pervers

Fransızca pervers "sapık, kuraldışı, kötü niyetli" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen perversus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince pervertere "devirmek, altüst etmek, ihlal etmek" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Latince vertere, vers- "döndürmek, çevirmek" fiilinden per+1 önekiyle türetilmiştir.

pes

Farsça ve Orta Farsça past پست z "alçak, aşağı, yenik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça upa-sti- "aşağı-duran" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça ve Avesta (Zend) dilinde upa "aşağı (edat ve önek)" sözcüğünden türetilmiştir. Eski Farsça sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *upó biçiminden evrilmiştir.

pesimist

Fransızca pessimiste "kötümser, bedbin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince pessimus +ist° z "en kötü" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Arkaik Latince yazılı örneği bulunmayan *ped-samos sözcüğünden alıntıdır.

pespaye

Farsça past پست z "alçak, aşağı" ve Farsça pāye پايه z "rütbe, basamak" sözcüklerinin bileşiğidir.

pestenkerani

Farsça pastānkārānī پستانكارانى z "en kötüsünü yapana yakışan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça pastān پستان z "aşağılar, kötüler" (NOT: Bu sözcük Farsça past پست z "aşağı" sözcüğünün çoğuludur. ) ve Farsça kār كار z "yapan, eden" sözcüklerinin bileşiğidir.

pestil
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ anon., Câmiü'l-Fürs, 1501]
furāta [Fa.]: besdil ki köfter daχı dirler, baˁzılar besdille köfteri farḳ iderler. [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
zerdālūsuŋun (...) kesretüŋden pestil yapup diyār diyār yükler ile tüccārları taşırlar

Köken

İtalyanca pastillo "şekerlenmiş meyveden yapılan lokum veya şekerleme" sözcüğü ile eş kökenlidir. İtalyanca sözcük İtalyanca pastello "her türlü macun" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük İtalyanca pasta πάστη z "bulamaç, hamur" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için pasta maddesine bakınız.

Ek açıklama

Karş. Fransızca pastille "küçük hamurişi veya lokuma benzer tatlı". Avrupa dillerinde 16. yy ortalarında beliren bu sözcüğün nihai kaynağı muğlaktır. Türkçe bastık "pestil, üzüm suyu ve nişastadan yapılan ince tabaka şeklinde tatlı" sözcüğü ile ilişkilendirilebilir.

Bu maddeye gönderenler

pastil


10.12.2015
pestisit

İngilizce pesticide "haşere öldüren" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce pest "1. salgın hastalık, veba, 2. her türlü rahatsız edici haşere" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince pestis "salgın hastalık, veba" sözcüğünden alıntıdır.

pesto

İtalyanca pesto "1. havan, 2. havanda dövülerek hazırlanan bir tür sos" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince pistrum veya pistellum "havan" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince pinsare, pist- "havanda dövmek" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *pi-n-s-én- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *pei̯s- "ezmek" kökünden türetilmiştir.

peş

Farsça paş پش z "at yelesi, saç perçemi, sarığın veya eteğin sarkan ucu" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça paş veya paşē "art, arka, zıt" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen pratiş sözcüğü ile eş kökenlidir.

peşin

Farsça pīşīn پيشين z "önceki, önceden" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça pīş veya pēş پيش z "ön, ileri, önce" sözcüğünden +īn ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen patiş sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Eski Farsça patiy "karşı, yüz yüze (edat)" sözcüğünden türetilmiştir. Eski Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen paiti- sözcüğü ile eş kökenlidir.

peşkeş

Farsça pēş-kaş پيش كش z "takdim edilen şey, büyüğe verilen hediye" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça pēş kaşīdan پيش كشيدن z "öndelemek, takdim etmek" deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça pēş پيش z "ön" ve Farsça kaşīdan, kaş- كشيدن, كش z "çekmek" sözcüklerinin bileşiğidir.