put

pusat

Arapça bsṭ kökünden gelen bisāṭ بِساط z "1. yaygı, kilim, döşek, 2. genel anlamda mal mülk, donanım, armatür" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça basaṭa بَسَطَ z "yaydı, serdi" fiilinden türetilmiştir.

puset

Fransızca poussette "çocuk arabası" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca pousser "itmek" fiilinin küçültme halidir. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen pulsare fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Latince pellere, puls- "kakmak, itmek" fiilinden evrilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *pelh₂-² (*pel-) biçiminden evrilmiştir.

pusu

Eski Türkçe busuġ "tuzak" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe bus- "tuzak kurmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

pusula

İtalyanca bussola "1. kutucuk, 2. yön gösteren alet, pusula" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Geç Latince buxula "kutucuk" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince buxa veya buxida "kutu" sözcüğünün küçültme halidir. Latince sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen pyksís, pyksid- πυξίς, πυξιδ- z sözcüğünden alıntıdır.

puşt

Farsça ve Orta Farsça puşt پشت z "sırt, arka, (mec.) göt" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde parşti- "arka" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen prişṭa sözcüğü ile eş kökenlidir.

put
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
but [[seçkin kişilerin erkek ve kız çocuklarının saçına takılan büyük ve değerli firuze.]] Orta Türkçe: [ Edib Ahmed, Atebet-ül Hakayık, 1250 (1444) yılından önce]
elgin but étip iḏim bu tédi [eliyle put yapıp rabbim bu dedi] puthane [ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
ne mescid kor ne butχāne ne deyr [ Meninski, Thesaurus, 1680]
büt vul. püt vel put

Köken

Farsça but "sanem, tapınılan nesne" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Soğdca bwt "Buddha, Buda heykeli" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Sanskritçe buddha "1. uyanık, bilinç sahibi, ermiş, 2. Buda" sözcüğünden alıntıdır. Sanskritçe sözcük Sanskritçe bódhati "uyanmak, uyanık olmak, aymak, bilmek, bilinçli olmak" fiilinden türetilmiştir.

Ek açıklama

8. yy'dan itibaren Türklerin bir bölümü ile Buhara-Semerkand havalisinin İrani halkı olan Soğdlar arasında Budizm yaygın idi. İslamı benimsemiş olan Acem ve Türkler arasında Budizme karşı güçlü bir propaganda eğilimi olduğu anlaşılıyor.

Benzer sözcükler

puthane, putlaştırmak

Bu maddeye gönderenler

Budizm, putperest


29.04.2015
putperest

Farsça but-parast "puta tapan" sözcüğünden alıntıdır.

putrel

Fransızca poutrelle "merteğin küçüğü, atkı ağacı veya demiri" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca poutre "inşaatta kullanılan kalın direk" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Geç Latince pullitra "at yavrusu, tay" sözcüğünden evrilmiştir. Geç Latince sözcük Latince pullum "her tür hayvan yavrusu" sözcüğünden türetilmiştir.

puzzle

İngilizce jigsaw puzzle "yap-boz" deyiminden alıntıdır. İngilizce deyim İngilizce puzzle "bilmece, muamma" sözcüğünden türetilmiştir.

pülverize

Fransızca pulveriser "toz haline getirmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince pulvis, pulver- "toz" sözcüğünden +ise- ekiyle türetilmiştir.

pünez1

Yeni Yunanca pínes πίνες z "bir tür büyük midye" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca aynı anlama gelen pína πίνα z sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük Eski Yunanca pínē veya pína πίνη z "1. büyük midye, 2. sedef, inci" sözcüğünden evrilmiştir.