restoran

resital

Fransızca récital "dinleti, şiir okuma, tek kişilik konser" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca réciter "yüksek sesle okumak, şiir söylemek" fiilinden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen recitare fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince citare "çağırmak, yüksek sesle konuşmak" fiilinden re+ önekiyle türetilmiştir.

resitatif

Fransızca récitatif "operada makamla konuşma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca réciter "makamla söylemek" fiilinden +(t)iv° ekiyle türetilmiştir.

ressam

Arapça rsm kökünden gelen rassām رَسّام z "resim yapan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça rasama رَسَمَ z "çizdi, işaretledi" fiilinin faˁˁāl vezninde meslek adııdır.

rest

Fransızca reste "1. geri kalan şey, artık, 2. pokerde bankada kalan paranın tümü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca rester "geri durmak, geriye kalmak, artmak" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen restāre fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince stāre, stat- "durmak" fiilinden re+ önekiyle türetilmiştir.

restitüsyon

Fransızca réstitution "geri koyma, iade etme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince restituere "tekrar yerine koymak, eski haline iade etmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince statuere "durdurmak, dikmek, kurmak" fiilinden re+ önekiyle türetilmiştir.

restoran
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Abdülhak Hamid, Mektuplar, 1878]
İki yumurta restoranda bir frangadır, burada kırk santime oluyor.

Köken

Fransızca restaurant "1. canlandırıcı, güç veren, tonik [esk.], 2. lokanta" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca restaurer "onarmak, yenilemek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için restore maddesine bakınız.

Ek açıklama

Paris'te modern anlamda ilk restoran olan M. Boulanger lokantasında (1765) halka sunulan yemekler için kullanılan reklam sözünden alay yoluyla üretilmiştir. • İngilizcede 1875'lerden, Türkçede muhtemelen 20. yy başlarından itibaren öncelikle trenlerdeki yemek vagonları için kullanılmıştır. Türkiye'de "lokanta" anlamında kullanımı 1930'larda yaygınlaştı.


01.10.2017
restore

Fransızca restaurer "onarmak, yenilemek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince restaurāre "(yıkılmış bir şeyi) yeniden ayağa kaldırmak" fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince staurāre "dikmek, ayağa kaldırmak" fiilinden re+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *steh₂-u-ró-s (*stāw-ró-s ) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *steh₂- (*stā-) "durmak" kökünden türetilmiştir.

resul

Arapça rsl kökünden gelen rasūl رسول z "elçi, haberci" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça rasala رَسَلَ z "saldı, sarktı" fiilinin faˁūl vezninde ismi mübalağasıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice rāşal veya rəşel רשׁל z "sarkmak, salınmak" sözcüğü ile eş kökenlidir.

reşit

Arapça rşd kökünden gelen raşīd رشيد z "doğru yolda olan, olgun" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raşada رَشَدَ z "doğru yola gitti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

reşo

Fransızca réchaud "küçük soba veya fırın" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca chaud "sıcak" sözcüğünden re+ önekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen calidus sözcüğünden evrilmiştir.

ret

Arapça rdd kökünden gelen radd ردّ z "geri çevirme, geri gönderme, geri sürme, iade etme, def etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça radda ردّ z "geri çevirdi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.