tüne|mek

tümleç

Yeni Türkçe tümle- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Aç ekiyle türetilmiştir.

tümör

Fransızca tumeur "şişik, yumru, ur" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen tumor sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince tumescere "şişmek, kabarmak" fiilinden +or ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tum- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *tewh₂- (*tew-) kökünden türetilmiştir.

tümsek

Türkiye Türkçesi yazılı örneği bulunmayan *tümse- "toplaşmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi tüm- "kabarmak, top şeklini almak" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +sA- ekiyle türetilmiştir.

tümülüs

Latince tumulus "tümsek, höyük, tepecik" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince tumere "şişmek" fiilinin küçültme halidir.

tünaydın

Eski Türkçe tün "gece" ve Türkiye Türkçesi aydın sözcüklerinin bileşiğidir.

tüne|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol mende tünēdi [geceyi bende geçirdi] (...) tünek [hapishane, zindan] Türkiye Türkçesi: "... kuş konmak" [ Darir, Anternâme terc., 1390 yılından önce]
kuşlar ölüler üstine dünedi Türkiye Türkçesi: tünek [ anon., Câmiü'l-Fürs, 1501]
kunām [Fa.]: Yırtıcı cānāvarlar dünegi. Türkiye Türkçesi: tüneklemek "... kuş gecelemek" [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
bu cezīreler içre (...) karabataklar ve gayri murğānların envāˁları dünekleyüp dururlar

Köken

Eski Türkçe tüne- "gecelemek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tün "gece, dün" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için dün maddesine bakınız.

Ek açıklama

Normal ses evrimi Türkiye Türkçesi düne- iken önseste ötümsüzün korunması, tünek "kuşların geceleme yeri" sözcüğünden türeyen semantik kaymanın eseridir.

Benzer sözcükler

tünek, tünetmek


01.09.2017
tünel

Fransızca ve İngilizce tunnel "yeraltı geçidi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1759 İng, Manchester'da Duke of Bridgewater kanalına verilen ad.) Fransızca sözcük Fransızca tonnelle "bir tür dar ve uzun şarap fıçısı" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince tonnella "fıçıcık" sözcüğünden evrilmiştir. Geç Latince sözcük Geç Latince tonna veya tunna "fıçı" sözcüğünün küçültme halidir.

tünik

Fransızca tunique "bir tür entari" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen tunica sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arkaik Latince yazılı örneği bulunmayan *chtonica sözcüğünden türetilmiştir. Latince sözcük Fenike dilinde ktwn "pamuk veya keten kumaş" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen ktūnā כתונא z sözcüğü ile eş kökenlidir.

tüp

Fransızca tube "tüp, boru" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince tuba sözcüğünden alıntıdır.

tür

Türkiye Türkçesi türlü sözcüğünden türetilmiştir.

türap

Arapça trb kökünden gelen turāb تُرَاب z "toprak" sözcüğünden alıntıdır.