tornistan

tork

Fransızca ve İngilizce torque "fizikte bir eksen etrafında dönme gücü" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1884 Jas. Thomson, İng. fizikçi.) Fransızca sözcük Latince torquere "burmak, işkence etmek, ekseni etrafında döndürmek" fiilinden türetilmiştir.

torlak

Orta Türkçe torlak "sakalsız genç, acemi, gariban" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe tor "genç, yavru" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lAk ekiyle türetilmiştir.

torna

İtalyanca tornio "torna tezgâhı" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince tornus "döngü" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca tórnos τόρνος z sözcüğünden evrilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *torh₂-no- (*tor-no-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ter- "çevirmek" kökünden türetilmiştir.

tornado

İspanyolca tornado "burgaç, hortum" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük Latince tornatus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince tornare "dönmek, döndürmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

tornavida

Venedikçe tornavida "«vida döndüren», vida takma ve çıkarma aleti [İtalyanca cacciavite]" sözcüğünden alıntıdır.

tornistan
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Rasim, Şehir Mektupları, 1897]
Tornistan mıdır torn rayt mıdır nedir, hareket-i rücuiye asla yok.

Köken

İngilizce turn astern "(gemi) olduğu yerde geri gitme" deyiminden alıntıdır. İngilizce deyim İngilizce turn "dön" (NOT: Bu sözcük Fransızca tourner "dönmek" fiilinden alıntıdır. ) ve İngilizce stern "geminin kıç tarafı" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: İngilizce sözcük Eski İngilizce stēor "dümen" sözcüğünden evrilmiştir. Eski İngilizce sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *steurō "dümen" biçiminden alıntıdır. )

Daha fazla bilgi için torna maddesine bakınız.


09.03.2013
torpido

İngilizce torpedo "1. çarpan balığı, 2. su altı bombası" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince torpedo "çarpan balığı" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince torpere "uyuşturmak, sersemletmek" fiilinden +do ekiyle türetilmiştir.

torpil

Fransızca torpille "1. çarpan balığı, raia torpedo, 2. su altı bombası, 3. bir projeyi batırmak amacıyla gerçek niyetini belli etmeden müdahale etme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince torpillus "çarpan balığı" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen torpedo, torpedin- sözcüğünden evrilmiştir.

torso

İngilizce torso "heykelde başsız ve uzuvsuz gövde" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İtalyanca torso "tomruk, ağaç veya hayvan ve insan gövdesi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *turso biçiminden evrilmiştir. Geç Latince biçim Eski Yunanca thýrsos θύρσος z "asa, gürz, ucu kalın sopa" sözcüğünden alıntıdır.

tortu

Arapça drd kökünden gelen durd veya durdī درد/دردى z "zeytinyağı ve şarap tortusu" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Edw. Will. Lane, An Arabic Lexicon sf. I:870)

torun

Eski Türkçe torum "genç, yavru, özellikle deve yavrusu" sözcüğü ile eş kökenlidir. Eski Türkçe sözcük Avesta (Zend) dilinde tauruna- "insan ve hayvan yavrusu, genç" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen tāruṇa तारुण्य z sözcüğü ile eş kökenlidir. (Kaynak: Christian Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch sf. 643)