tuyuğ

tutuş|mak

Eski Türkçe tutuş- "karşılıklı veya birlikte tutmak, kavgaya tutuşmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tut- fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

tutya

Arapça tūtiyāˀ توتياء z "çinko oksit minerali, rastık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Sanskritçe tutha "çinko oksit veya bakır sülfit minerali, göztaşı" sözcüğünden alıntıdır.

tuval

Fransızca toile "1. seyrek dokunmuş kumaş, bez, çul, 2. üzerine resim yapılan bez" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince tela "bez" sözcüğünden evrilmiştir.

tuvalet

Fransızca toilette "1. kadın giyim ve donanımı (17. yy), 2. giyim ve makiyaj odası (18. yy), 3. hela (19. yy)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca toile "bez, çul, giysi" sözcüğünün küçültme halidir.

tuvana

Farsça tuvānā توانا z "güçlü, kuvvetli" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça tuvān veya tavān توان/توان z "güç, kuvvet" sözcüğünden +ā(n) ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Farsça ve Orta Farsça aynı anlama gelen tāv تاو z sözcüğünden türetilmiştir.

tuyuğ
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: "edebiyatta bir nazım türü" [ Kadı Burhanettin, Divan, 1398 yılından önce]
Çağatayca: [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, 1500 yılından önce]
tuyuk: espèce de poésie

Köken

Eski Türkçe tuy- "duymak, anlamak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +I(g) ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için duy- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Arapça maˁnī 1. "anlamlı söz", 2. "dört mısradan oluşan vecizemsi koşuk" sözcüğünün Çağatay Türkçesine çevirisidir. TTü duyu eşdeğeridir. Anadolu'da Kadı Burhaneddin tarafından popülerleştirilmiş ve Çağatayca telaffuz bir arkaizm olarak korunmuştur.


03.10.2017
tuz

Eski Türkçe tūz "tuz" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *tuwuz biçiminden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

tuzak

Eski Türkçe tuzak "tuzak" sözcüğünden evrilmiştir.

"tükürme sesi, tahkir ünlemi, yazıklama ünlemi" ünlemdir.

tüberküloz

Fransızca tuberculose "her türlü yumrulu hastalık [esk.], verem" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince aynı anlama gelen tuberculosis sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince tuberculus "yumrucuk, ur" sözcüğünden türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tuh₂-bʰ-és- (*tū-bʰ-és-) "yumru" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tewh₂- (*tew-) "şişmek" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tewh₂- (*tew-) "şişmek" kökünden türetilmiştir.

tüccar

Arapça tcr kökünden gelen tuccār تجّار z "tacirler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça tācir تاجر z sözcüğünün fuˁˁāl vezninde çoğuludur.