usturlap

uskumru

Yeni Yunanca skúmbriοn σκούμβριον z "bir balık türü, scomber" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen skómbros σκόμβρος z sözcüğünden evrilmiştir.

uskuna

İngilizce schooner "bir tür yelkenli tekne" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1713 Andrew Robinson, İng. tekne yapımcısı.) İngilizce sözcük İngilizce scoon "su yüzeyinde kaydırmak, kayarak gitmek" fiilinden alıntıdır.

uskur

İngilizce screw "1. vida, 2. her türlü helezoni aygıt, gemi pervanesi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Fransızca escrove "dişi vida, civata somunu" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince scrofa "dişi domuz" sözcüğünden evrilmiştir.

usta

Farsça ustā veya ustād اوستا/اوستاد z "üstad" sözcüğünden alıntıdır.

ustura

Farsça usture استره z "traş bıçağı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça awestarag "ahşap yontma veya kumaş havı sıyırma bıçağı" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça awestardan, awestar- "traş etmek" fiilinden türetilmiştir.

usturlap
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Gülşehri, Mantıku't-Tayr, 1317]
yüz raṣad bağlayam usṭurlāb-ile [ Sinan Paşa, Tazarru'nâme, 1482]
bir usṭurlāb-ı semāvāt-i nücūm-dār idüp [yıldızlı göklerin usturlabı edip]

Köken

Arapça ṣtrlb kökünden gelen usṭurlāb اسطرلاب z "yıldızların konumunu ölçerek yer belirleme aleti" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca astrólabon αστρόλαβον z "«yıldız tutan», usturlap" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca astḗr veya ástron αστήρ z "yıldız" ve Eski Yunanca lambánō, lab- λαμβάνω, λαβ- z "almak, tutmak" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için astr(o)+, lemma maddelerine bakınız.


09.08.2020
usturmaça

İtalyanca stramazzo "deniz taşıtlarında çarpma yastığı" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §632) İtalyanca sözcük İtalyanca strame "saman dolgulu şilte, hayvan yatağı" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince stramen "yaygı, şilte" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince sternere "yaymak, sermek" fiilinden +men ekiyle türetilmiştir.

usturup

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

usul

Arapça Aṣl kökünden gelen uṣūl اصول z "1. kökler, esaslar, ilkeler, 2. müzikte ritm kalıbı, 3. hukukta genel ilkeler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aṣl أصل z "kök, ilke" sözcüğünün fuˁūl vezninde çoğuludur.

uşak

Eski Türkçe uvşak veya uşak "küçük şey, kırıntı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe uvşa- "küçülmek" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe uvış "küçük şey" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

uşşak

Arapça ˁşḳ kökünden gelen ˁuşşāḳ عُشَّاق z "aşıklar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁāşiḳ عاشق z sözcüğünün fuˁˁāl vezninde çoğuludur.