vicdan

vibrafon

İngilizce vibraphone "metal çubuklardan oluşan bir çalgı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1921 Leedy Manufacturing Co., ABD enstrüman imalatçısı.) İngilizce sözcük İngilizce vibrate "titreşmek" ve İngilizce phone "ses" sözcüklerinin bileşiğidir.

vibrasyon

Fransızca vibration "titreşim" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen vibratio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince vibrare "titremek, sarsılmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wip-ró-s biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wei̯p- "titremek, sarsılmak" kökünden türetilmiştir.

vibrato

İtalyanca vibrato "müzikte sesi titretme" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince vibratus "titreşimli" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince vibrare "titreşmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

vibriyon

Yeni Latince vibrion "titreşimli kuyruğu olan bir tür bakteri" sözcüğünden alıntıdır.

vicahen

Arapça wicāhan وجاهاً z "yüz yüze, yüzüne karşı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça wch kökünden gelen wicāh وجاه z "yüzleşme" sözcüğünün zarfıdır. Bu sözcük Arapça wacaha وَجَهَ z "yöneldi, yüzünü bir yöne çevirdi" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

vicdan
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"akla getirme" [ Sinan Paşa, Tazarru'nâme, 1482]
ol ṣūretüŋ taṣvīri keyfiyyetinde ṣūret taṣavvur u vicdān idemediler "... vecd" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
vicdān: Recuperare rem amissam, invenire [kayıp bir şeyi bulmak] ... atque ecstasis [vecd hali, aşkla kendinden geçme] "... vicdan" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
vicdān: İç, zamirin miyarı [gönül ölçeği], gönül şehadeti. Arabīde şiddet-i gazab, cūş u hurūş manasına.

Köken

Arapça wcd kökünden gelen wicdān وجدان z "1. bulma, aklına getirme, 2. şiddetli gazap, tasavvufta vecd hali, kendinden geçme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça wacada وَجَدَ z "buldu" fiilinin fiˁlān vezninde masdarıdır.

Daha fazla bilgi için vecd maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

vicdan sahibi, vicdanen, vicdani, vicdanlı, vicdansız


28.07.2015
vida

Venedikçe vida "1. asma filizi, 2. burgulu çivi, civata" sözcüğünden alıntıdır. Venedikçe sözcük Latince vitis "asma, asma filizi, helezon" sözcüğünden alıntıdır.

vidanjör

Fransızca vidangeur "lağımcı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca vidanger "boşaltmak (özellikle su deposu ve lağım çukuru)" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca vide "boş" sözcüğünden türetilmiştir. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *vacitus biçiminden evrilmiştir. Geç Latince biçim Latince vacare "boşaltmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

videla

İspanyolca videla "dana" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük Latince vitellus "danacık" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince vitulus "bir yaşına gelmiş sığır, dana" sözcüğünün küçültme halidir. Latince sözcük Latince vetus "yaş" sözcüğü ile eş kökenlidir.

video

İngilizce video cassette recorder "video kaset kayıt cihazı" deyiminden alıntıdır. İngilizce deyim Latince video "görüyorum" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince videre, vis- "görmek" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *wei̯d- biçiminden evrilmiştir.

vido

İtalyanca vedo "«görüyorum», bazı iskambil oyunlarında iddiayı ikiye katlama" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca vedere "görmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen videre, vis- fiilinden evrilmiştir.