virüs

vire

Türkiye Türkçesi vir- "vermek" fiilinden türetilmiştir.

virgül

Fransızca virgule "bir noktalama işareti" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince virgula "ince dal, sürgün, çubuk" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince virga "değnek, baston, dal" sözcüğünün küçültme halidir.

virman

Fransızca virement "döndürme, aktarma, özellikle muhasebede bir hesaptan diğerine aktarma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca virer "çevirmek, döndürmek" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir.

virtüel

İngilizce virtual "1. bir şeyin aslı olmadığı halde onun özelliklerine veya gücüne sahip olan, 2. bilgisayarda yaratılan gerçeğe benzer görüntü veya ortam" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce virtue "1. erdem, 2. özellik, hassa, eylem gücü" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince virtus "1. erkeklik, 2. erdem, nitelik" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince vir "erkek" sözcüğünden türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wiH-ró-s (*wī-ró-s) "erkek" biçiminden evrilmiştir.

virtüoz

Fransızca virtuose "üstün beceri sahibi (özellikle müzikte)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen virtuoso sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca virtù "1. erkeklik, 2. erdem, özellik, nitelik, yetenek" sözcüğünden türetilmiştir. İtalyanca sözcük Latince virtus sözcüğünden evrilmiştir.

virüs
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Tıngır & Sinapian, Istılahat Lugati, 1892]
Virus (Méd): madde-i müvellede-i emraz [hastalık doğuran madde], madde-i sariye [bulaşıcı madde], virüs. "... bilgisayarda zararlı yazılım" [ Milliyet - gazete, 1988]
Hebrew üniversitesi bilgisayarına bir çeşit 'elektronik virüs' yerleştiren sabotajcı, ortalığı altüst etti. viral "virüs gibi yayılan (mesaj)" [ Milliyet - gazete, 2004]
viral reklamlar

Köken

Yeni Latince virus "bir tür zararlı mikroorganizma" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince virus "zehir" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arkaik Latince yazılı örneği bulunmayan *wiso- biçiminden evrilmiştir. Latince biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wei̯s- "kötü kokmak, zehir" biçiminden evrilmiştir.

Ek açıklama

1308, ▪ Pokorny, Indogermanisches Etym. Worterb. sf. 1134. Karş. Sanskritçe viṣá-, Avesta (Zend) dilinde vişa- "zehir". • "Hücre yapısı olmayan mikroorganizma" anlamında ilk kez 1880'de Pasteur tarafından kullanılmış, "zararlı bilgisayar yazılımı" anlamı 1972'den itibaren duyulmuştur. OED.

Benzer sözcükler

viral, virütik


06.01.2016
visal

Arapça wṣl kökünden gelen wiṣāl وصال z "birbirine varma, kavuşma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça waṣala وصل z "ulaştı, kavuştu" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

viski

İngilizce whiskey veya whisky "bir tür alkollü içki" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Gaelce uisge beatha "can suyu" deyiminden alıntıdır. Bu sözcük Gaelce uisge "su" ve Gaelce beatha "can" sözcüklerinin bileşiğidir.

viskoz

Fransızca ve İngilizce viscose "sentetik elyaf yapımında kullanılan yapışkan organik madde" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1884 Hilaire de Chardonnet, Fr. kimyacı.) Fransızca sözcük Geç Latince viscosus "yapışkan, ağda kıvamında" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince uiscum "ökse otu, bu bitkiden elde edilen yapışkan sıvı" sözcüğünden +os° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *weiks- "ökse otu" biçiminden evrilmiştir.

vişne

Bulgarca vişna вишна z "ekşi kiraz" sözcüğünden alıntıdır. Bulgarca sözcük Rusça aynı anlama gelen vişnya вишня z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Slavca aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *vişnya sözcüğünden evrilmiştir. Slavca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *weiks- "ökse otu" biçiminden evrilmiştir.

vital

Fransızca ve İngilizce vital "hayata ait, hayatî" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince vita "can, hayat" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince vīvere "yaşamak" fiili ile eş kökenlidir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *gʷei̯h₃- (*gʷei̯o-) kökünden evrilmiştir. Bu kök Latince aynı anlama gelen vitalis sözcüğünden alıntıdır.