yelten|mek

yelek

Türkiye Türkçesi yelek "1. yaprak, 2. kuş kanadı tüyü, telek" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi yel "rüzgâr, çırpıntı" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

yelken

Orta Türkçe yelken "yelken" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe yélke- "çırpınmak, uçuşmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)An ekiyle türetilmiştir.

yelkovan

Türkiye Türkçesi yel koğ- "boşa emek sarfetmek, faydasız dolaşmak" deyiminden türetilmiştir.

yelloz

Türkiye Türkçesi yel "rüzgâr" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +oz ekiyle türetilmiştir.

yelpaze

Orta Türkçe yelpize "yelpaze" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe yelpi- veya yelpir- "yellenmek, üfürmek" fiilinden türetilmiştir.

yelten|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
ˁışḳdur cümle χalḳı yelteyen [aşktır tüm yaratıkları harekete geçiren] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
yeltemek, yelmek: Versare, commovere, concitare [harekete geçirmek, tahrik etmek] (...) yeltenmek: heves e.

Köken

Türkiye Türkçesi yelte- "harekete geçirmek, koşturmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +In- ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe yeltür- "acele ettirmek, koşturmak" fiili ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Türkçe yel- "acele etmek, koşmak" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için yel- maddesine bakınız.


05.01.2016
yelve
yem

Eski Türkçe yém "yenen şey, yemek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yé- fiilinden Eski Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

yemek

Eski Türkçe yé- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(A)mAk ekiyle türetilmiştir.

yemeni

Arapça yamanī يمنى z "Yemen'e ait" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ymn kökünden gelen yaman يمن z "1. sağ el, sağ taraf, 2. güney (gün doğumuna oranla sağ taraf), 3. Arabistan'ın güneyinde bir ülke, Yemen" sözcüğünün nisbet halidir.

yemin

Arapça ymn kökünden gelen yamīn يمين z "1. sağ el, sağ taraf, güney, 2. sağ elini kaldırarak verilen ant" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen yamīn ימין z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen yāmīn ימין z sözcüğü ile eş kökenlidir. İbranice sözcük Akatça aynı anlama gelen imnu sözcüğü ile eş kökenlidir. )